11 listopada 1918 r.: Wielka Wojna, Józef Piłsudski i Rada Regencyjna

Tomasz BorówkaZaktualizowano 
To klasyczne zdjęcie Piłsudskiego na dworcu w Warszawie nie pochodzi z listopada 1918 r. Wykonano je 12 grudnia 1916 r. arc
Niemcy i Austro-Węgry przegrały I wojnę światową, ale to one stworzyły państwo polskie, w którym Józef Piłsudski objął władzę.

Pociąg Piłsudskiego - a właściwie jeden, jedyny doczepiony do lokomotywy wagon - wcale nie przyjechał z Magdeburga. Piłsudski i Sosnkowski wsiedli do niego dopiero w ogarniętym rewolucją Berlinie, do którego po zwolnieniu z magdeburskiej twierdzy zawiózł ich niezbyt sprawny, co rusz zmuszony do stawania w polu, samochód.

Około 7 rano na dworcu w Warszawie wcale nie było tłumów. Na peronie Piłsudskiego przywitał z ramienia Rady Regencyjnej książę Zdzisław Lubomirski. Zjawił się też Adam Koc na czele niewielkiej ekipy członków Polskiej Organizacji Wojskowej. Do dziś nic też nie świadczy o tym, by był tam choć jeden fotograf, bo zdjęcia uwieczniające przyjazd Piłsudskiego do Warszawy po prostu nie istnieją - a przynajmniej w ciągu tych blisko stu już lat, jakie upłynęły od tamtego dnia, żadne nie ujrzało światła dziennego (jeżeli kiedyś tak się stanie, będzie nieprawdopodobną wręcz sensacją, a muzealnicy i hobbyści zaoferują za nie fortuny).

- Hola, hola! - zaprotestuje ktoś. Przecież zdjęcie Piłsudskiego w tłumie na tym dworcu, z późniejszymi generałami Piskorem i Głuchowskim u boku, można w końcu znaleźć w niejednym podręczniku!

ZNASZ HISTORIĘ ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA?
ROZWIĄŻ QUIZ HOSTORYCZNY O 11 LISTOPADA

To prawda. Można. Tyle tylko, że ta ikona fotografii polskiej powstała... prawie dwa lata wcześniej, podczas innego przyjazdu Piłsudskiego do Warszawy. Potem jednak, z braku innej opcji, tak często wykorzystywano to dobre przecież zdjęcie jako ilustrację tematu 11 listopada 1918 r., że w końcu na stałe złączyło się w naszej świadomości z tą właśnie datą. Choć... Piłsudski 11 listopada 1918 r. w ogóle do Warszawy nie przyjechał. Przyjechał dzień wcześniej. No dobrze, a co w takim razie tak ważnego stało się 11 listopada?

ZOBACZ KONIECZNIE
Siedmioosobowy Cadillac Fleetwood, którym jeździł marszałek Józef Piłsudski został wyremontowany. Samochód uroczyście zaprezentowano przed Belwederem.

By to wyjaśnić, przybliżmy, co takiego psuło się w samochodzie wiozącym Piłsudskiego z Magdeburga. Otóż, psuły się... opony, wykonane z jakiejś kiepskiej, ersatzowej gumy, która nie była w stanie sprostać szybkiej jeździe i co rusz ulegała przebiciu. Ta fatalna guma to symbol kondycji kajzerowskich Niemiec w listopadzie 1918 r. A przecież nie tak miało być.
W sierpniu 1914 r. niemieckie armie wyruszały na front pewne zwycięstwa (nie one jedne zresztą). Ale wielki strategiczny plan, mający zapewnić pokonanie Francji w kilka tygodni, zawiódł i na froncie zachodnim doszło do strategicznego klinczu zwiastującego długotrwałą wojnę na wyczerpanie. Inaczej było na Wschodzie, gdzie najpierw powstrzymano rosyjski walec parowy toczący się przez Prusy Wschodnie i Galicję, a następnie, w maju 1915 r., pobito Rosjan na głowę pod Gorlicami.
Od tej pory wahadło ruszyło w drugą stronę. Rosjanie ustępowali na całym froncie. Jeszcze w czerwcu 1915 r. oddali opanowany wkrótce po wybuchu wojny Lwów. Musieli też wycofać się z Kongresówki. W sierpniu 1915 r. ulicami Warszawy defilowały już oddziały niemieckie. Państwa centralne (czyli Niemcy, Austro--Węgry i ich sojusznicy) zwyciężały też na innych frontach - serbskim, włoskim, w Dardanelach. Ale nie na Zachodzie.
To się nie udało nawet w 1916 r. „Ta wojna skończy się pod Verdun” - zapowiedział wprawdzie Wilhelm II, ale tak się nie stało, mimo niewyobrażalnej wprost obustronnej hekatomby ofiar podczas wielomiesięcznych walk o tę francuską twierdzę.
Sytuacji strategicznej Niemiec nie zmieniła też wielka, lecz nierozstrzygnięta bitwa morska z flotą brytyjską pod Skager- rakiem. II Rzeszę nadal dusiła angielska blokada. Nadzieja zaświtała dopiero w 1917 r., z wybuchem rewolucji w Rosji. Niemieckie tajne służby podjęły udaną próbę spotęgowania zamętu #u wschodniego przeciwnika, wysyłając tam przywódcę partii bolszewickiej, Lenina.

ZNASZ HISTORIĘ ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA?
ROZWIĄŻ QUIZ HOSTORYCZNY O 11 LISTOPADA

Na Zachodzie z kolei Niemcy postanowiły rzucić na szalę swoje U-Booty, rozpoczynając nieograniczoną wojnę podwodną. To posunięcie miało załamać ekonomię Wielkiej Brytanii, ale nieograniczona wojna podwodna i fatalny dla Niemców incydent dyplomatyczny (tzw. Telegram Zimmermanna) spowodowały przystąpienie do wojny USA. Za to przynajmniej na Wschodzie udało się zawrzeć niebywale korzystny traktat pokojowy z bolszewikami. Jednak plan wygrania wojny, dzięki przerzuceniu uwolnionych w ten sposób dywizji na Zachód, ostatecznie zawiódł, bo do Europy przybyły też wojska amerykańskie. Jesienią 1918 r. Niemcy (i ich sprzymierzeńcy) były krańcowo wyczerpane blokadą i stratami na frontach, a do tego trawione rewolucyjną, przywleczoną z Rosji gorączką.

ZOBACZ KONIECZNIE
Siedmioosobowy Cadillac Fleetwood, którym jeździł marszałek Józef Piłsudski został wyremontowany. Samochód uroczyście zaprezentowano przed Belwederem.

Wojna zmierzała ku końcowi. Zawieszenie broni - jak dyplomatycznie nazwano to, co naprawdę stanowiło dla Niemiec kapitulację - zawarto 11 listopada 1918 r. Tego dnia zakończyła się I wojna światowa i na tym w znacznej mierze polega symbolika tej pamiętnej daty. Bez wybuchu tej wojny Polska bowiem niepodległości by nie odzyskała.

Co zaś działo się w Warszawie dnia pamiętnego? Ano trwało w najlepsze, rozpoczęte jeszcze poprzedniej doby, rozbrajanie żołnierzy niemieckich.

„Panował nastrój podniecenia - zapamiętał Jan Skotnicki. - Wybiegłem na miasto zasięgnąć języka i pytam znajomego gazeciarza, co się stało.
- Niemcy rozbrojeni! - odpowiada mi.
- Kiedy? Przez kogo?
- Dzisiaj w nocy przez naszych. Chyba koniec wojny, proszę pana!
Grupki młodzieży, najdziwaczniej uzbrojone, coraz liczniej przebiegały przez miasto”.

Nie wszędzie poszło gładko - Niemcy obsadzający strategiczne punkty miasta, jak Zamek, ratusz, Cytadela i lotnisko, stawili opór, którego przełamanie kosztowało Polaków sporo krwi. Generalnie jednak „przy rozbrajaniu odbywały się sceny wręcz komiczne - relacjonował inny świadek, Stanisław Dzierzbicki - grupki chłopców kilkunastoletnich rozbrajały całe oddziały żołnierzy. Pękła zupełnie dyscyplina niemiecka i w gruzy rozsypała się ich siła. Rozbrajanie odbywało się wprost żywiołowo - bez żadnego zdaje się planu, ale spokojnie i z pewną kurtuazją (...). We wtorek rozbrajanie Niemców rozszerzyło się na kraj cały i w środę 13 listopada całe generał-gubernatorstwo warszawskie wolne było od władzy niemieckiej”.

Tymczasem krok za krokiem powiększał się zakres władzy Piłsudskiego. Tegoż właśnie 11 listopada Rada Regencyjna oddała mu komendę nad wojskiem oraz naczelne dowództwo. Podporządkował mu się, utworzony parę dni wcześniej w Lublinie, lewicowy rząd Daszyńskiego. 14 listopada „Rada Regencyjna postanowiła się rozwiązać i przekazać Piłsudskiemu swe obowiązki i odpowiedzialność wraz ze swym zobowiązaniem złożenia tej władzy w ręce Rządu Narodowego wyłonionego na podstawie postanowień Sejmu” - pisze historyk Marian Kukiel.

Znaczenie Rady Regencyjnej przez lata było bagatelizowane przez historyków, nieraz zresztą z premedytacją. Tymczasem był to zwierzchni, rządzący organ państwa polskiego, które nie wyłoniło się wcale z politycznego niebytu w listopadzie 1918 r., lecz zostało powołane do istnienia jeszcze dwa lata wcześniej, aktem 5 listopada 1916 r. Wtedy przedstawiciele Niemiec i Austro-Węgier ogłosili w wyniku konferencji w Pszczynie, że ich monarchowie postanowili z ziem Królestwa Polskiego „utworzyć państwo samodzielne z dziedziczną monarchią i konstytucyjnym ustrojem”.

ZNASZ HISTORIĘ ŚWIĘTA NIEPODLEGŁOŚCI 11 LISTOPADA?
ROZWIĄŻ QUIZ HOSTORYCZNY O 11 LISTOPADA

O granicach póki co nie było mowy, a państwo polskie miało być ściśle powiązane z oboma mocarstwami (czytaj: im podporządkowane). Chodziło tu przede wszystkim o pozyskanie rekruta z Kongresówki do walki z Rosją na froncie wschodnim. Tym niemniej było to wreszcie państwo polskie i to na jego czele, z braku monarchy, do listopada 1918 r. stała Rada Regencyjna. Ponieważ jednak kolejnym władzom - zarówno sanacyjnym (bo gdzie miejsce dla Piłsudskiego?), jak i komunistycznym (bo Rada Regencyjna to konserwatyści) - niezbyt się uśmiechało podkreślać powstanie faktycznego państwa polskiego z łaski zaborców, akt 5 listopada do dziś praktycznie nie funkcjonuje w powszechnej świadomości. Jednak już przed laty prof. Kukiel, skądinąd legionista, zachował się z klasą i oddał sprawiedliwość członkom Rady Regencyjnej:

„Akt ten rozumu politycznego i sumienia obywatelskiego pięknie zamknął służbę tych trzech ofiarnych ludzi, którzy wzięli na siebie zadanie niezmiernie trudne i niewdzięczne, starali się wypełnić je z godnością i pożytkiem dla sprawy, a złożyli w odpowiednim czasie urzędy w ręce człowieka, który miał w tej chwili ogromne zaufanie w masach i niesiony był na fali entuzjazmu na czoło narodu”.

ZOBACZ KONIECZNIE
Siedmioosobowy Cadillac Fleetwood, którym jeździł marszałek Józef Piłsudski został wyremontowany. Samochód uroczyście zaprezentowano przed Belwederem.

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 3

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

G
Gość

tylko jakieś dziwne napisy

k
karlus

Obecny "nadprezydent i nadpremier RP" oraz " prezes wszystkich prezesów z tylnej ławki " czyli Jarosław zwany kartoflem, na co dzień zwykły poseł, a tak naprawdę - osoba samodzielnie rządząca 36 milionową Polską z tylnego siedzenia - BEZ JAKIEJKOLWIEK FUNKCJI I ODPOWIEDZIALNOŚCI - powinna bić pokłony i składać dziękczynne peany Niemcom, za wywołanie I WŚ!
Prawda to czy fałsz?
Jeżeli prawda, to Jarosław kartoflem zwany, powinien udać się do Canossy i całym swoim lichym jestestwem przepraszać Ślązaków za wulgaryzowanie, obrażanie i postponowanie ich tożsamości, a szczególnie za wyzywanie Ślązaków od ukrytej opcji niemieckiej.
I choć Ślązak - to nie Niemiec, Nie Polak a Ślązak, to w swojej krwi ma geny obu narodów! I NIE TYLKO!!!
Bo TYLKO dzięki wojnie wywołanej przez "Verfluchte Deutsche"- Polska mogła się odrodzić po 123 latach niewoli!
Nie będę "superprezesowi" przypominał potknięć narodu Polskiego i jego bandyckich napaści, mordów i wojenek, a właściwie samozwańców i miernot rządzących owym narodem. Świetnie zrobił to Paweł Jasienica w książce "Polska Anarchia".
Dlatego zapytam Pana: coby się stało, a właściwie - gdzie by była Polska - a może, nie była, gdyby nie "Verfluchte Deutsche" i I WŚ?
Czy moglibyśmy swobodnie dzisiaj pisać na forum DZ? (są takie "polckie patrioty" rodem z wulca cielmickiego, które w każdym zdaniu swojego komentarza, przypominają niemieckość korzeni DZ)

I jeszcze jedno pytanie Panie Tomaszu: Polski na mapach Europy nie było przez 123 lata. Ale wystarczyło Polakom 193 dni WOLNOŚCI, aby ową wolność odbierać Ślązakom - myślę o wojnie Polsko-Niemieckiej czyli tzw. I powstaniu Śląskim. Czy obywatele mieniący się Polakami mają uszkodzone geny, czy też stosują Kodeks Hammurabiego? Upraszczając:
- jak ktoś mnie bił i poniżał, to ja też będę...
- jak ktoś mnie niewolił, to ja też będę...
- jak ktoś "MYŚLAŁ", żeby mnie obrażać, niewolić, poniżać lub EWENTUALNIE zgładzić, to JA POLAK - profilaktycznie zamknę go na Antokolu, Twierdzy Brzeskiej, Pawiaku, Wyspie Węży, mordowni UB... a w ostateczności i profilaktycznie - zabiję GO!

Wiem, że za błędy ojców - nie ma takiego prawa, aby odpowiadały dzieci! Ale czy Polska to naprawdę "dziki kraj" jak oświadczył pewien minister? Czy w Polsce jest odpowiedzialność zbiorowa? Czy w kraju nad Wisłą, za błędy rodziców - MUSZĄ odpowiadać dzieci? Czy to, co wydalił ze swojego zrytego łba pewien polityk: huuuj, duuupa i kamieni kupa - to musi być prawdą?

Nie będę wypisywał myśli i sentencji jakie podobno wypowiedział samozwańczy marszałek Polski.
Dlatego zadam Panu jeszcze tylko dwa pytania:
- co "robi" w Gliwicach pomnik samozwańczego marszałka (jakieś jego zasługi, pobyt, szczególne dokonania dla niemieckich Gleiwitz )
- dlaczego do dnia dzisiejszego nikt z historyków i rządzących elit partyjnych ( szczególnie tych co to optują za wolną Ukrainą i NEGUJĄ "zielonych ludzików" na Ukrainie ) nie ocenią RZETELNIE poczynań Wojska Polskiego i POW-u oraz rządu Polskiego w sprawie napadu zbrojnego na Śląsk w latach 1919-1921?
O dowódcę tzw. III powstania - nie pytam...

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3