Duch Szarych Szeregów unosi się nad Równicą [ZDJĘCIA]

Łukasz KlimaniecZaktualizowano 
"Zośka", "Rudy" i "Alek", czyli Marcel Sabat, Tomasz Ziętek i Kamil Szeptycki w rolach Tadeusza Zawadzkiego, Jana Bytnara i Aleksego Dawidowskiego w ostatniej ekranizacji "Kamieni na szaniec" filmweb.pl
"Alek", "Zośka" i "Rudy" swoje ostatnie wakacje spędzili w Górkach Wielkich, w ośrodku harcerskim, w którym kształtował się duch Szarych Szeregów i harcerzy broniących Górnego Śląska w 1939 r. Pisze Łukasz Klimaniec

Kominki są oryginalne. Sprzed wojny. Siadywali przy nich Aleksander Kamiński i inne wybitne osoby. A na tym tarasie opalali się "Alek", "Zośka" i "Rudy" - mówi Anna Fenby-Taylor, wnuczka pisarki Zofii Kossak, oprowadzając mnie po terenie stanicy harcerskiej w Górkach Wielkich na Śląsku Cieszyńskim.

To miejsce oddalone o przysłowiowy rzut kamieniem od drogi ekspresowej S-1 z Bielska-Białej do Cieszyna. Dziś opuszczone i zaniedbane. Powiewająca na wieży stanicy biało-czerwona flaga, jaka pozostała po ubiegłorocznym spektaklu młodzieżowym "Buki" na motywach powieści Aleksandra Kamińskiego "Kamienie na szaniec", przypomina, że właśnie w tym ośrodku kształtował się duch Szarych Szeregów i harcerzy, którzy bronili Górnego Śląska we wrześniu 1939 roku.

ZOBACZ WIĘCEJ ZDJĘĆ:
PRAWDZIWA STANICA ALKA, ZOŚKI I RUDEGO W GÓRKACH WIELKICH

Górki Wielkie i położony nieopodal Nierodzim to miejsca, które przed wojną znakomicie wpisały się w dzieje polskiego harcerstwa. Trzeba wiedzieć, że w początkach lat 30. XX wieku harcerstwo w województwie śląskim należało do najprężniej rozwijających się w II Rzeczypospolitej. Tradycje wyniesione z czasów plebiscytu i powstań śląskich połączone z przychylnością władz wojewódzkich (wojewoda śląski Michał Grażyński w 1931 roku został wybrany przewodniczącym Związku Harcerstwa Polskiego) sprzyjały zainteresowaniu harcerstwem i rozwojowi tegoż ruchu.

Dlatego w dawnym folwarku na wzgórzu Bucze w Górkach Wielkich Zarząd Oddziału Śląskiego ZHP mógł w lipcu 1931 roku utworzyć własną stanicę i Szkołę Instruktorów Harcerskich ZHP na Śląsku Cieszyńskim. Co ciekawe, już rok później odbyła się w niej światowa konferencja skautek z udziałem 38 zagranicznych delegatek, reprezentujących 32 państwa. Jak pisał "Ilustrowany Kuryer Codzienny", "na Bucze, będące dzisiaj ośrodkiem ruchu harcerskiego w Polsce, przybyły delegatki zagranicznego ruchu harcerskiego z całego świata, z wyjątkiem delegatek niemieckich, które konferencję zbojkotowały".
Dzieło życia "Kamyka"

Początkowo ośrodek Bucze miał być Szkołą Instruktorską zarówno harcerstwa żeńskiego, jak i męskiego. Życie szybko pokazało, że jest za mały. Dlatego najpierw w 1933 roku w Nierodzimiu powstała Szkoła Instruktorów Zuchowych, która uczyła harcerzy, że dla dzieci nie mają być dowódcami, lecz starszymi braćmi i przyjaciółmi.

Kierownikiem Szkoły Instruktorów Zuchowych został Aleksander Kamiński, wybitny pedagog, profesor Uniwersytetu Łódzkiego, najwybitniejszy działacz harcerski w tej dziedzinie. Pod kierownictwem "Kamyka", jak nazywali go przyjaciele harcerze, w ciągu zaledwie czterech lat (szkoła działała od października 1933 do maja 1937 roku) przeprowadzono 90 kursów starszyzny zuchowej i konferencji instruktorskich. Placówka zorganizowała też 6-tygodniowe kolonie dla prawie 2 tys. dzieci bezrobotnych rodziców, które przyjeżdżały do Nierodzi-mia przez 10 miesięcy każdego roku.

W tym czasie dojrzewała już myśl budowy męskiego ośrodka harcerskiego. Wojewoda Grażyński zadanie utworzenia takiego ośrodka powierzył Kamińskiemu.

- Ojciec osobiście doglądał postępu prac, czuwał nad wszystkimi szczegółami. Zabierając mnie na budowę, pokazywał fundamenty, świeżo sadzone drzewa, urządzenia wnętrz - wspominała po latach Ewa Kamińska, córka autora "Kamieni na szaniec".

Ośrodek, jaki powstał u podnóża Równicy, był dziełem życia Kamińskiego i perełką polskiego harcerstwa. Kompleks, który powstał w latach 1935-1937 nieopodal posiadłości Kossaków, składał się z trzech budynków. W ich wnętrzach znalazły się m.in. ludowe elementy zdobnictwa regionalnego - śląskiego, kurpiowskiego, krakowskiego i łowickiego. Dziś tylko kominki przypominają o dawnej świetności stanicy.

Ośrodek tętnił życiem. Harcerze i zuchy zdobywali sprawności legionisty, powstańca, lotnika, uczono pomocy samarytańskiej, obrony przeciwpożarowej i łączności.

- Program wychowawczy, realizowany przez wielkie grono entuzjastów w Górkach Wielkich pod kierownictwem Aleksandra Kamińskiego, odzwierciedlał najważniejszy cel, jaki młode państwo polskie stawiało przed nauczycielami i wychowawcami wobec najmłodszych pokoleń: patriotyzm - podkreśla historyk Jarosław Mrożkiewicz.
Kuźnia patriotyzmu

Oglądając ostatnią ekranizację "Kamieni na szaniec" trzeba pamiętać, że tacy bohaterowie jak Aleksy Dawidowski, Jan Bytnar i Tadeusz Zawadzki, czyli "Alek", "Rudy" i "Zośka" zostali ukształtowani przez harcerstwo, które w Górkach Wielkich miało swoją kuźnię patriotyzmu.

- Ci młodzi ludzie, którzy przeszli przez tę szkołę, jak oni później działali... - mówi Anna Fenby-Taylor, zwracając uwagę na to, że ZHP przeczuwało zbliżającą się wojnę.

Wprowadzona w zajęcia dyscyplina i sposób przekazywania patriotycznych wartości ukształtowały przyszłych uczestników powstania warszawskiego, bohaterów "Kamieni na szaniec" i "Wieży spadochronowej", czyli harcerzy broniących wieży szkoleniowej dla skoczków spadochronowych w Katowicach. Działające podczas wojny sanitariuszki w wielu przypadkach kształciły się właśnie w Górkach Wielkich. W 1938 roku Szkoła Instruktorek na Buczu stała się bowiem harcerskim ośrodkiem szkolenia obronnego. Do programu wprowadzono zwiększoną liczbę kursów specjalistycznych takich jak kursy sanitarne, terenoznawstwa, łączności i opieki nad dzieckiem.

Wojna przerwała działalność ośrodka harcerskiego w Górkach Wielkich. Niemcy widząc, jak dobrze placówka jest zorganizowana, zrobili w niej ośrodek Hitlerjugend. Po 1945 roku w kompleksie harcerskim zostało urządzone dziecięce sanatorium chorób gruźliczych, które działało do zamknięcia w 1999 roku. Od tego czasu budynki stoją puste. Fundacja im. Zofii Kossak stara się przywrócić historię stanicy do współczesnej pamięci społecznej.

Korzystałem z publikacji "Aby przypomnieć zapomniane" ,wydanej przez Fundację im. Zofii Kossak.


*Eurowybory 2014: Sprawdź, kogo naprawdę popierasz [TEST WYBORCZY]
*Egzamin gimnazjalny 2014 ARKUSZE + KLUCZ ODPOWIEDZI
*Wielkanoc 2014: Tradycje i zwyczaje wielkanocne, które musisz znać
*Gala 50 wpływowych kobiet woj. śląskiego [ZOBACZ ZDJĘCIA Z GALI]

polecane: Flesz - e-papieros zagraża zdrowiu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 9

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

a
aha

.....

j
jw.

jw.

D
Damian F.

"broniących Górnego Śląska w 1939 r." = polski bollywood, nie ma na to paragrafów ??!

d
dr inz. (chemia)

Durny tytul tekstu, superdurno fotka i megadurno zabawa wypranych mózdzków.

O
OPPELner

"folksdojcze"to twoi(dobrowolnie podpisywali listy!a teraz to wielcy Polacy i patrioci ) rodacy a moze i bliscy!!!.NIE WSTYD CI ZA NICH!?.

.

zajrzyjcie w lufy

g
gorole

z gnioły w rowach.

T
Tyta

chore

G
Gość

... to duch kongresówkowej propagandy w PRLowskim stylu. Do '89 r. wszędzie były ślady pobytu "wielkiego Lenina", teraz zastąpiono je śladami "warsiawskich bohaterów propagandy". I to ma być postęp?

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3