Gliwice: Na szlaku kirkutów przemówią kamienie

Joanna Heler
Grzegorz Kamiński z uczniami z SP nr 39 w Gliwicach wysprzątał kirkut w Pyskowicach
Grzegorz Kamiński z uczniami z SP nr 39 w Gliwicach wysprzątał kirkut w Pyskowicach Fot. ARC
W powiecie gliwickim dzięki społecznikom powstaje szlak cmentarzy żydowskich.

Informacje o kirkutach z Sośnicowic, Toszka, Pyskowic i Wielowsi znajdą się na stronie internetowej i w papierowej publikacji. Przy każdym z nich stanie także tablica opisująca dzieje cmentarzy, symbolikę nagrobków i historię Żydów niegdyś tu mieszkających. Województwo śląskie ma najwięcej zachowanych miejsc kultury żydowskiej. Brak jednak o nich spójnej informacji, bo każda gmina czy powiat działa na własną rękę.

Inicjatorami powstania szlaku cmentarzy powiatu gliwickiego są nauczyciel historii z Toszka Grzegorz Kamiński i historyk Dariusz Walerjański, współpracujący m.in. z Żydowskim Instytutem Historycznym. Pomysł poparły gminy, w których znajdują się miejsca pochówków, naczelny rabin Polski i Gmina Wyznaniowa Żydowska w Katowicach. Stworzenie szlaku nie byłoby możliwe bez młodzieży.

Na ratunek żydowskim cmentarzom ruszyli społecznicy

- Żeby promować takie miejsca, trzeba je najpierw posprzątać. Wśród młodych ludzi udaje się zorganizować pospolite ruszenie. Z nagrobków oraz ich otoczenia usuwają stare kanapy, puste butelki, opony, wyrywają chaszcze. Raz w miesiącu miejsca pochówków są też koszone. Wizyta na cmentarzu w Pyskowicach już w tym roku będzie jednym z punktów Górnośląskich Dni Dziedzictwa. Po wcześniej wysprzątanych kirkutach już oprowadzaliśmy wycieczki i organizowaliśmy na nich wystawy foto- graficzne - mówi Grzegorz Kamiński.

W Wielowsi znajduje się najstarszy cmentarz żydowski w powiecie, z 1694 roku. Zdobione płaskorzeźbami macewy są według historyków jednymi z najciekawszych zabytków kultury judaistycznej na Śląsku. Pozostałe kirkuty są założone w XIX wieku. Jak podkreśla Włodzimierz Kac, przewodniczący Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Katowicach, w przypadku powiatu gliwickiego i samych Gliwic chodzi nie tyle o ilość, co o jakość. To właśnie tu mieszkali najznamienitsi członkowie żydowskich rodzin, budujący potęgę gospodarczą regionu.
- Nasza historia może przetrwać właśnie dzięki społecznikom. To my od nich, nie oni od nas dowiadujemy się o losach żydowskich rodów. Z kolei dla młodych ludzi uczestniczących w tym projekcie to doskonała lekcja tolerancji - podkreśla Włodzimierz Kac.

Dariusz Walerjański, współautor pomysłu w powiecie gliwickim, ubolewa, że do tej pory Śląsk nie doczekał się jednolitego promowania szlaku zabytków żydowskich, podobnie jak ma to miejsce z obiektami poprzemysłowymi. Taki pomysł podsunął Urzędowi Marszałkowskiemu już cztery lata temu. Jak podkreśla, ślady Żydów są nieomal w każdej miejscowości na Śląsku. To 64 cmentarze i 17 synagog. W Polsce tematycznych szlaków propagujących kulturę żydowską jest nie więcej niż 10, m.in. w Cieszynie, Krakowie czy Warszawie.

- Po Niemcach drugą grupą odwiedzającą Śląsk są właśnie Żydzi. Tyle że nie potrafimy ich skusić do pozostania na dłużej. Odwiedzają Oświęcim i jadą dalej, na krakowski Kazimierz - kwituje Walerjański.

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3