Kim byli Powstańcy? Od narodowców po syndykalistów...

    Kim byli Powstańcy? Od narodowców po syndykalistów [POWSTANIE WARSZAWSKIE]

    Witold Głowacki

    Polska

    Aktualizacja:

    Polska

    Powstańcy na barykadzie

    Powstańcy na barykadzie ©Jerzy Tomaszewski

    [POWSTANIE WARSZAWSKIE] Różnili się - często skrajnie - poglądami politycznymi i wizjami powojennej Polski. Przed wojną potrafili ze sobą walczyć na ulicach. Połączyło ich to, że 1 sierpnia wspólnie stanęli do boju o Warszawę. Ale nie stali się czarno-biali.
    Powstańcy na barykadzie

    Powstańcy na barykadzie ©Jerzy Tomaszewski


    [Zwiastun] Tajemnice Państwa Podziemnego from Polska Press Grupa on Vimeo.



    Powstańcy Warszawscy nigdy nie założyliby wspólnej partii politycznej.
    Nie spisaliby również wspólnego pomysłu na Polskę. W szeregach Powstania walczyli ludzie o skrajnie różnych poglądach. Różniły ich - i to często diametralnie - preferencje polityczne, wizje odbudowy kraju po wojnie i wyznawane koncepcje państwa. Różnił ich nawet stosunek do samego Powstania.

    Wspólna była decyzja o udziale w walce i konsekwencja w wytrwaniu w niej. Wspólna była opaska na ramieniu. Wspólna była wierność przysiędze. Ale dalej była mozaika postaw, poglądów, wzorców kulturowych, religii i stosunków do niej, klas społecznych i majątkowych, nawet mód i stylów życia. Powstańcy byli tak różnorodni jak różnorodne było nawet w najczarniejszej godzinie ich miasto - przedwojenna stolica wielokulturowej Drugiej Rzeczypospolitej.

    ZOBACZ TAKŻE: Tajemnice Państwa Podziemnego. Zobacz serial dokumentalny

    - Dla nas Powstanie było oczywiste - my albo oni. Wóz albo przewóz. - tak o swoich motywacjach do walki mówił Władysław Bartoszewski. Bartoszewski szedł do Powstania jako regularny żołnierz Armii Krajowej i konspiracyjny urzędnik Delegatury Rządu na Kraj, człowiek, który miał za sobą uwięzienie w Auschwitz i aktywną pomoc Żydom w trakcie Powstania w Getcie. Pod tym względem Bartoszewski przypominał innych konspiracyjnych wojskowych, tych, których udział w strukturach Państwa Podziemnego i podziemnej wojnie można uznać za bliski zawodowemu. Podobne postawy były częste wśród żołnierzy elitarnych i doświadczonych w walce już przed Powstaniem oddziałów AK, np. tych z Kedywu czy pułku „Baszta”. Oni byli przede wszystkim żołnierzami, słysząc rozkaz, odrzucali pokusę dzielenia włosa na czworo. Ale tych niemal regularnych, sprawdzonych i zaprawionych w boju, żołnierzy podziemnej armii było w Warszawie kilka tak naprawdę tysięcy, wśród ok. 50 tysięcy Powstańców biorących ogółem udział w walce.

    63 DNI WALCZĄCEJ STOLICY. POWSTANIE DZIEŃ PO DNIU
    ZDJĘCIA ARCHIWALNE | KALENDARIUM



    Jakie były poglądy polityczne AK-owców? Nie prowadzono wśród nich sondaży. Ale podporządkowani legalnym władzom, w większości mieli swoich reprezentantów w politykach wchodzących w skład Rady Jedności Narodowej, czyli substytutu parlamentu Państwa Podziemnego. RJN składała się z przedstawicieli czterech „mainstreamowych” wówczas ugrupowań politycznych - Polskiej Partii Socjalistycznej, Stronnictwa Ludowego, Stronnictwa Narodowego i Stronnictwa Pracy. Część żołnierzy AK była więc „wyborcami” tych formacji politycznych, część według współczesnych kategorii zaliczałaby się zaś do „niezdecydowanych” lub nie brałaby udziału w wyborach. Generalnie daje to naprawdę znaczną rozpiętość poglądów - od socjalistów po umiarkowanych endeków. Pełne spektrum - przynajmniej w międzywojennych kategoriach. RJN nie była natomiast uznawana przez część narodowców oraz przez komunistów i część radykalnej lewicy - co znajdowało odzwierciedlenie także w tworzonych pod egidą tych środowisk osobnych organizacjach wojskowych.

    - Wóz albo przewóz - Postawa Władysława Bartoszewskiego wobec Powstania i udziału w nim charakterystyczna dla wielu żołnierzy Państwa Podziemnego nie była bynajmniej jedyną. Już nieco inaczej było z Wiesławem Chrzanowskim, przed wojną, w jej trakcie i po niej katolickim narodowcem, po 1989 roku przywódcą ZChN i marszałkiem Sejmu.

    WSZYSTKO O POWSTANIU WARSZAWSKIM TUTAJ

    - Zawsze uważałem decyzję o wybuchu Powstania za wielki błąd. Moje środowisko tak to oceniało już w końcu lipca 1944 roku. 30 lipca próbowaliśmy dotrzeć do członków Rady Jedności, by wyperswadować im tę decyzję - mówił mi (w opublikowanej w 2007 r. rozmowie dla „Dziennika”) Chrzanowski przed 63. rocznicą Powstania. - Powiedziałem nawet kolegom, że do punktu mobilizacyjnego przyjdę w czarnym ubraniu i białej koszuli. Ubrałem się na szczęście bardziej praktycznie - wspominał Chrzanowski. Współtwórca wojennej Młodzieży Wszechpolskiej, walczył w szeregach Narodowej Organizacji Wojskowej, która weszła w skład Armii Krajowej na podstawie umowy scaleniowej z 1942 roku. W Powstaniu Warszawskim brało udział ok 1500 żołnierzy NOW. Z kolei inne środowiska narodowców wchodziły w skład Narodowych Sił Zbrojnych, które w momencie wybuchu Powstania dzieliły się (także w Warszawie) na dwie frakcje, z których jedna (NSZ-AK) była scalona z AK a druga nie chciała się podporządkowywać armii Państwa Podziemnego. Po wybuchu Powstania warszawskie oddziały NZS-ZJ podporządkowały się jednak warszawskiemu komendantowi NSZ-AK. Łącznie w Powstaniu brało udział najprawdopodobniej ok 1,5 tys NSZ-owców (szacunki historyków mocno się tu różnią, wymieniane są liczby od ok. 700 do aż ok. 3,5 tysiąca żołnierzy). Warto zauważyć, że narodowcy wzięli udział w Powstaniu będąc w godzinie „W” w aż trzech różnych strukturach organizacyjnych, między którymi występowały realne różnice programowe.
    1 3 »

    Czytaj treści premium w Dzienniku Zachodnim Plus

    Nielimitowany dostęp do wszystkich treści, bez inwazyjnych reklam.

    Komentarze (17)

    Dodajesz komentarz jako: Gość

    Dodając komentarz, akceptujesz regulamin forum

    Liczba znaków do wpisania:

    zaloguj się

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Po latach kolejni bohaterowie o wyzwolenie narodu z pod jarzma komunizmu, szlachetni

    obrońcy robotników z determinacją wprowadzili transformację własnościową w wyniku której wszystko (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    co wypracował robotnik w PRL zostało zagrabione, rozdane bandytom i byłemu okupantowi albo zniszczone. Solidarni patrioci oddali kraj korpogangom powstałym z wojennych łupów i umożliwili im...rozwiń całość

    co wypracował robotnik w PRL zostało zagrabione, rozdane bandytom i byłemu okupantowi albo zniszczone. Solidarni patrioci oddali kraj korpogangom powstałym z wojennych łupów i umożliwili im grabież tego co nie zdążyli w czasie wojny a robotnicy zostali niewolnikami z karierami na kasie. Nie wiadomo z czego cieszą się ostatni z żywych powstańców. Z wolnej Polski ? Tej Polski ? Może to miłośnicy willowej architektury albo zamków ze Stobnicy, deweloperów, ambergoldów, mafii paliwowych, spirytusowych, węglowych, watowiczów i reszty bandyckich kreatur mieniących się znamienitymi , bogatymi Polakami ? Wtedy byłby to powód do dumy i zadowolenia.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    W jaki sposób ten polski żyd Bartoszewski

    DAP Das Reich Blut und Boden (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Wyszed z Auschwitz -
    he


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Odp:

    Sdfg (gość)

    Zgłoś naruszenie treści

    Bartoszewskiego Niemcy umieścili w Auschwitz z literką P - Polen, czyli czujesz się za lepszego znawcę rasy aryjskiej niż hitlerowcy? Brawo Ty! Przerosłeś Gestapo!

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    "Perkun"

    AK (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Na zdjęciu żołnierze I. plutonu "Perkun" 3. kompanii (dawny pluton 1150 Kadry Polski Niepodległej, włączonej do AK) Zgrupowania Bartkiewicz. Pierwszy z prawej pchor./ppor. Marian Korzekwa...rozwiń całość

    Na zdjęciu żołnierze I. plutonu "Perkun" 3. kompanii (dawny pluton 1150 Kadry Polski Niepodległej, włączonej do AK) Zgrupowania Bartkiewicz. Pierwszy z prawej pchor./ppor. Marian Korzekwa ("Herkules", "Korwin"). Powstańcy na I piętrze kamienicy hr. Ostrowskiego, róg Mazowieckiej i Świętokrzyskiej, zbombardowanej w 1939 r.. Widok od strony pl. Napoleona.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    KPN

    AK (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1

    Na zdjęciu żołnierze 1. plutonu "Perkun" 3. kompanii (dawny pluton 1150) Kadry Polski Niepodległej, włączonej do AK) Zgrupowania Bartkiewicz. Pierwszy z prawej pchor./ppor. Marian Korzekwa...rozwiń całość

    Na zdjęciu żołnierze 1. plutonu "Perkun" 3. kompanii (dawny pluton 1150) Kadry Polski Niepodległej, włączonej do AK) Zgrupowania Bartkiewicz. Pierwszy z prawej pchor./ppor. Marian Korzekwa ("Herkules", "Korwin"). Powstańcy na I piętrze kamienicy hr. Ostrowskiego, róg Mazowieckiej i Świętokrzyskiej, zbombardowanej w 1939 r.. Widok od strony pl. Napoleona.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Jacy byli Powstańcy?

    Marcin (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 3

    Wystarczy przeczytać rotę przysięgi wypowiadanej przez żołnierzy Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, a więc tych formacji, które stanowiły główną siłę Powstania Warszawskiego i polskiego...rozwiń całość

    Wystarczy przeczytać rotę przysięgi wypowiadanej przez żołnierzy Armii Krajowej, Narodowych Sił Zbrojnych, a więc tych formacji, które stanowiły główną siłę Powstania Warszawskiego i polskiego ruchu oporu w czasie wojny i zaraz po jej zakończeniu (Żołnierze Wyklęci). Rota przysięgi AK czy NSZ wiele mówi o tym jacy to byli żołnierze, czym się kierowali i o co walczyli. Jeśli ktoś nie czytał to gorąco zachęcam do zapoznania się z tymi tekstami.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Wspólna tradycja

    Chrobry II (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 4 / 4

    Można pisać, że Powstańcy byli 'różni' i jako dowód podawać jakiś pojedynczy oddział liczący 150-200 osób, które nie walczyły nawet pod biało-czerwoną flagą, ale taki sposób opisywania Powstania...rozwiń całość

    Można pisać, że Powstańcy byli 'różni' i jako dowód podawać jakiś pojedynczy oddział liczący 150-200 osób, które nie walczyły nawet pod biało-czerwoną flagą, ale taki sposób opisywania Powstania Warszawskiego mocno zaciemnia sprawę. Dlaczego? Bo zdecydowana większość Powstańców walczyła jednak pod flagą biało-czerwoną (dosłownie i w przenośni). Łączyła ich miłość do Ojczyzny, chęć walki o niepodległość Polski, szacunek dla polskich tradycji, kultury, historii. Sprzeciw wobec Hitlera, ale też Stalina co trzeba mocno podkreślić (i to, że w Powstaniu było paru komunistów z AL nie zmienia faktu, że większość Polaków była komunizmowi przeciwna i to zdecydowanie więc ta prosowiecka grupa nie jest reprezentatywna). I tym podobne. Zdecydowana większość Powstańców tym właśnie się charakteryzowała dlatego jak najbardziej można (a nawet trzeba) odwoływać się do Ich wspólnej powstańczej tradycji.zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Kim byli powstańcy...

    abcd (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 7

    To dobre pytanie. Odpowiedz sobie sam. Przeczytaj: "Hańba i chwała – policzmy głosy"


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    paszoł won bolszewiku !

    1944 (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 1 / 1

    paszoł won bolszewiku !

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Londyn!!!!

    korfanciorz (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 10 / 5

    pozdrawio frajerow z w-wy !!!!! co obudzieli sie z reka w nachtopie!!!!! tak jak korfanciorze !!!!! co brali ta ana od zadku !!!! a nata krowa!!! i 5c morgow pola cekajom do dzis !!!!! albo...rozwiń całość

    pozdrawio frajerow z w-wy !!!!! co obudzieli sie z reka w nachtopie!!!!! tak jak korfanciorze !!!!! co brali ta ana od zadku !!!! a nata krowa!!! i 5c morgow pola cekajom do dzis !!!!! albo siedzom w niebie i grajom na grzebyniu !!!zwiń

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    Kto to był?

    cirano (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 14 / 7

    Młode, szalone głupole, które dały sie oszołomić pięknymi słowkami z (walczącego?) Londynu, karmieni obieckami, które niebo obiecywały a piekło przyniosły, a które to piekło od samego początku...rozwiń całość

    Młode, szalone głupole, które dały sie oszołomić pięknymi słowkami z (walczącego?) Londynu, karmieni obieckami, które niebo obiecywały a piekło przyniosły, a które to piekło od samego początku całkiem (niektórym) jasne było. Wiedzieli, że żadnej pomocy nie potrafią zapewnić, wiedzieli, że ich, tych powstańców, tysiącami Hitlerowcy krwawo wykończą...
    Ale chodziło o pokazanie światu... tylko czego?zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    cirano

    bez (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 8 / 9

    ich męstwa byłbyś dozgonnym kabotynem, zmieniającym pampersy nie za Odrą, a nad Wisłą.


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    jakie męstwo?

    sas (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 12 / 5

    ..praktycznie nie uzbrojeni,nie wyszkoleni,ginęli jak muchy.......bo broń mieli zdobywać na Niemcach,w pierwszych 3 tygodniach walk,zginęło 70 procent Tych bohaterów .....bo taki mieli rozkaz.

    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    na pewno wspaniali i odważni, zapłacili najwyższą z możliwych cenę

    Barbie (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 9 / 10

    Bezwzględnie zabijani przez bandyckiego barbarzyńskiego okupanta. Po kapitulacji zamknięci w obozach. Po wojnie wyłapywani, zabijani przez drugiego okupanta, lecz przy użyciu rodzimych...rozwiń całość

    Bezwzględnie zabijani przez bandyckiego barbarzyńskiego okupanta. Po kapitulacji zamknięci w obozach. Po wojnie wyłapywani, zabijani przez drugiego okupanta, lecz przy użyciu rodzimych szmalcowników i zwykłe szumowiny ocalałe z pożogi wojennej. Cudem ocaleni, bez zapewnionych kwater na "Łączce" doczekali wolnej Polski. Nieliczni może z pięciu dali się złamać i kolaborować z "ludźmi radzieckimi", ale to mały margines, że rozgrywany przez "kamieniczników" to już niech stanowi lokalny folklor i rozrywkę dla maluczkich.zwiń


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    ....

    sas (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 7 / 5

    ..bo nikt im nie powiedział że Polska juz sprzedana i ofiara krwi nic nie zmieni....i przyjdzie Czerwona Armia i bedzie gorzej niż za Niemca...


    Autor komentarza nie dodał zdjęcia
    kumatemu

    nikt (gość)

    Zgłoś naruszenie treści / 3 / 5

    nie musi tłumaczyć.

    Najnowsze wiadomości

    Zobacz więcej

    Najczęściej czytane

    DZ poleca

    Wideo