Pierwsze damy zawsze w cieniu pierwszych sekretarzy? Nie całkiem [SŁYNNE ŻONY PRZYWÓDCÓW]

Tomasz Szymczyk
Jovanka Broz była czwartą żoną wieloletniego przywódcy Jugosławii. Po jego śmierci władze zamknęły ją w areszcie domowym
Jovanka Broz była czwartą żoną wieloletniego przywódcy Jugosławii. Po jego śmierci władze zamknęły ją w areszcie domowym titoville.com
Żony przywódców krajów komunistycznych często żyły w cieniu mężów. Sprawdziliśmy, kim były. W Chile żyje Margot Honecker, a w Tiranie wdowa po Enverze Hodży. Niedawno zmarła Jovanka Broz

Znany dowcip mówi, że najczęstszą przyczyną rozwodów jest... małżeństwo. W rzeczywistości jako powód rozejścia się małżonków często podaje się tzw. niezgodność charakterów. Trudno o niej mówić w przypadku dygnitarzy europejskich państw komunistycznych, którzy wiązali się z kobietami podzielającymi ich polityczne sympatie. Mimo że od upadku komunizmu w Europie Środkowo-Wschodniej mija w tym roku 25 lat, żyjące dawne pierwsze damy nie pozwalają dziś powiedzieć złego słowa nie tylko na swoich małżonków, ale i na słusznie miniony ustrój. Przeczytajcie, kim były małżonki komunistycznych dygnitarzy.

Fioletowy smok

W dalekim Chile mieszka dzisiaj 86-letnia Margot Honecker, żona byłego przywódcy byłej Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Nie była ona jedynie towarzyszką życia Ericha Honeckera. Przez 26 lat pełniła funkcję ministra oświaty NRD. "Fioletowego smoka" - jak z racji koloru farbowanych włosów pogardliwie nazywali ją obywatele - we wschodnich Niemczech mało kto lubił. Po upadku muru berlińskiego zarzucono jej rozdzielanie rodzin i odbieranie dzieci dysydentom.

Niemców, nawet tych o poglądach lewicowych, oburzył wyemitowany w 2012 roku na antenie ARD wywiad z wdową po Honeckerze (ten zmarł w 1994 roku). Stwierdziła wówczas m.in., że istnienie Stasi było uzasadnioną koniecznością, a śmierć osób uciekających do Berlina Zachodniego nazwała głupotą, bo "nikt przecież nie musiał wspinać się na mur". #- To tragiczne, że już nie ma tego państwa - powiedziała o NRD. Do RFN wrócić nie zamierza. Nie przeszkadza jej to pobierać emerytury, która wynosi ponoć 1,5 tysiąca euro miesięcznie. Pozwała też zjednoczone Niemcy o odszkodowanie za zabrany jej majątek, ale przegrała proces. Zdanie niemieckiego sądu potwierdził potem Europejski Trybunał Praw Człowieka.

Towarzyszka naukowiec

Wielkie polityczne ambicje miała również Elena Ceausescu, żona wieloletniego dyktatora Rumunii. W stworzonej przez Securitate propagandzie była naukowcem światowej sławy. Przed wojną rzeczywiście pracowała w laboratorium chemicznym, ale - jak mówią plotki - prawdopodobnie jako sprzątaczka. Skończyła bowiem ledwie cztery klasy szkoły powszechnej. Jeszcze w styczniu 1989 roku PWN wydało książkę "autorstwa" Eleny Ceausescu o polimeryzacji izoprenu...

Elena i Nicolae pobrali się w 1946 roku. W czasach komunizmu towarzyszkę Ceausescu odmłodzono o trzy lata, bo "Słoneczko Karpat" nie chciało, aby wszyscy wiedzieli, że żona jest od niego o 3 lata starsza.

Od początku lat 70. Elena Ceausescu zajmowała liczne stanowiska w Rumuńskiej Partii Komunistycznej, od 1980 r. była już I wicepremierem. Rumuni nie znosili jej za ograniczenie kontroli urodzeń czy zaprzeczanie istnieniu AIDS w Rumunii. Do towarzyszki naukowiec w jej ojczyźnie przylgnęło też przezwisko "Codoi", co w języku rumuńskim jest podobno słowem niecenzuralnym. Ponoć podczas jednego z "wykładów" Elena Ceausescu tak właśnie miała przeczytać symbol dwutlenku węgla - CO2 (dwa to po rumuńsku doi).

Elena Ceausescu podczas rumuńskiej rewolucji w 1989 roku podzieliła los swego męża. Nagranie z procesu i egzekucji pary satrapów obiegło cały świat.

Albański Stalin

Zamknięta przez wiele lat przed cudzoziemcami Albania powoli staje się celem letnich wypraw turystów. W albańskiej stolicy - Tiranie - mieszka nadal 92-letnia Nexhmije Hodża, wdowa po wieloletnim komunistycznym przywódcy Albanii. Enver Hodża aż do śmierci #w 1985 r. realizował stalinowski model państwa. Ten przedwojenny pracownik albańskiego konsulatu w Brukseli i nauczyciel francuskiego w liceum nie zdecydował się na budowę dróg, bo do kraju mogliby nimi dotrzeć wrogowie. Mieszkańcy Albanii nie mogli mieć samochodów, nosić dżinsów ani słuchać rocka i jazzu. W 1967 roku w kraju zamknięto też wszystkie kościoły, cerkwie i meczety. Albania była też bodaj ostatnim europejskim krajem, w którym pojawiła się kolorowa telewizja.

Poglądy męża całkowicie popierała żona. Była m.in. szefową Albańskiego Związku Kobiet oraz Instytutu Studiów Marksistowskich przy Albańskiej Partii Pracy. Do dzisiaj jest zresztą główną obrończynią pamięci o mężu.

W 1991 roku została aresztowana, a dwa lata później skazana na 9 lat więzienia za nadużycia władzy. W 1997 roku na mocy amnestii opuściła jednak więzienie. Wydała wspomnienia "Moje życie z Enverem".

Uczesz się na Jovankę

W październiku 2013 r. w Belgradzie zmarła Jovanka Broz, żona wieloletniego przywódcy Jugosławii Josipa Broz Tito. Czwartą żoną Tity została w 1952 r. Poznała go w czasie wojny, gdy Niemcy uderzyli na bośniacki Drvar, chcąc pojmać szefa komunistycznej partyzantki.

Swoją drogą, po wojnie w Jugosławii nakręcono film "Desant na Drvar".

Na temat tego, w jaki sposób Jovanka Broz została pierwszą damą socjalistycznej Jugosławii krąży wiele plotek. Początkowo miała być pielęgniarką i sekretarką Tito. Ten potrzebował jednak małżonki. Względnie udane pożycie trwało jednak tylko do początku lat 70. Co się wówczas stało? Jovanka opowiadała, że chciała oddzielić męża od ludzi, którzy mieli mu szkodzić. Efekt? Odseparowano ją od Tity. Przeciwnicy mówili, że miała aspiracje stać się jugosłowiańską Eleną Ceausescu oraz że prezydentowi Jugosławii podstawiło ją NKWD.

Dziś już nie dowiemy się prawdy. Jeszcze za życia męża Jovankę umieszczono w areszcie domowym, choć telewizyjne nagrania z pogrzebu Tity pokazują ją zapłakaną.

Po śmierci męża pozbawiono ją całego majątku, uznając go za mienie państwowe. Pełne prawa obywatelki Serbii uzyskała dopiero niedługo przed śmiercią. Zgodnie z jej wolą, pochowano ją przy Ticie w jego mauzoleum - Domu Kwiatów. Mieszkańcy Bałkanów długo pamiętać będą jej uśmiech i fryzurę "na Jovankę".

Sekretarz w żałobie

Nie wszystkie małżonki sekretarzy partii komunistycznych chciały się angażować w życie publiczne. Nie wszystkie też siedziały w domu, niektóre pozostały przy swoich zawodach. Jako chirurg przez cały czas po wojnie pracowała Mara Malejewa, żona bułgarskiego dyktatora Todora Żiwkowa i członkini Bułgarskiej Partii Komunistycznej. Malejewa zmarła w 1971 roku na raka, większą aktywistką okazała się natomiast jej córka Ludmiła. Córka dyktatora skończyła historię sztuki i w latach 70. kierowała sferą kultury w socjalistycznej Bułgarii. Ludmiła Żiwkowa popełniła samobójstwo na początku lat osiemdziesiątych. Oficjalna partyjna wersja głosiła, że zmarła na zawał serca. Dopiero po śmierci córki dyktatora zaczęło się mówić o jej związkach z ezoteryką i medycyną konwencjonalną.

Gdyby nie związek z ostatnim komunistycznym prezydentem Czechosłowacji, być może nadal żyłaby Viera Husakova. Dla Gustava Husaka zakończyła swoje poprzednie małżeństwo, ten jednak ożenił się z nią, gdy został prezydentem, podobno na polecenie Leonida Breżniewa. Dwa lata po ślubie Husakova złamała rękę podczas pobytu w Bardejovie. Ponieważ była żoną prezydenta, nie mógł się nią zajmować byle kto. Zapadła więc decyzja o przewiezieniu jej do Bratysławy. Przy złej pogodzie samolot miał trudności z wylądowaniem. Zginęła cała załoga, łącznie z Husakovą.

Polskie ślady na Kremlu

Mało kto wie dzisiaj, że na terenie Polski urodziła się żona Nikity Chruszczowa. Nina Chruszczowa przyszła na świat w 1900 roku w ukraińskiej rodzinie Kucharczuków w wiosce Wasylów, dziś położonej w powiecie Tomaszów Lubelski. Przed I wojną światową uczyła się nawet w gimnazjach w Lublinie i Chełmie. Potem żyła już tylko w ZSRR. Do końca życia mówiła jednak swobodnie po polsku. Polakom swoje imię zawdzięcza podobno Wiktoria Breżniewa. Gdy słyszała zarzuty, że jest Żydówką, odpowiadała zawsze, że jej imię jest polskie.

*SOCZI 2014 - IGRZYSKA OLIMPIJSKIE - RELACJE, ZDJĘCIA, CIEKAWOSTKI
*Najlepsze studniówki 2014 w woj. śląskim ZDJĘCIA + GŁOSOWANIE
*TVP ABC I TV TRWAM NA MULTIPLEKSIE. Jak odbierać, jak przeprogramować dekoder?
*Tak kochają tylko Ślązacy ŚLĄSKI SŁOWNIK MIŁOSNY

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie