Raka nerki można wykryć w popularnym badaniu. Jest złośliwy i rzadko daje objawy. Na czym polega diagnostyka i leczenie nowotworu nerki?

Materiał powstał we współpracy z Ipsen Poland sp. z o.o.
Udostępnij:
Rak nerki to 9. nowotwór złośliwy w Polsce pod względem liczby zachorowań. Wykryty wcześnie daje się wyleczyć u 90 procent chorych, problem jednak w tym, że rzadko daje objawy. Można go jednak wykryć w badaniu USG brzucha. Wyjaśniamy, kto jest narażony na rozwój nowotworu nerki, jak jest on diagnozowany i jakie są rokowania dla pacjentów, a także na czym polega leczenie i profilaktyka tej choroby.

O zdrowiu nerek wciąż wiemy niewiele

Nerki to narząd o kluczowym znaczeniu dla organizmu, tymczasem wiedza Polaków na ten temat, a zwłaszcza o chorobach nerek takich jak nowotwory, wciąż jest niewystarczająca. Świadczą o tym m.in. wyniki badania „Szanuj zdrowie, badaj nerki” zrealizowanego w maju tego roku przez panel Ariadna, na reprezentatywnej próbie Polaków w wieku od 50 lat wzwyż liczącej 1046 osób.

Najbardziej znaną funkcją nerek jest usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii – z tym stwierdzeniem zgodziło się 76 proc. badanych osób, a 55 proc. wiedziało, że narząd ten zajmuje się filtrowaniem i zatrzymywaniem w organizmie przydatnych składników. To, że nerki zajmują się produkcją moczu, wskazała już jednak mniej niż połowa badanych osób, natomiast mniej niż 1 na 4 wiedziała, że ich rolą jest także regulacja gospodarki hormonalnej i elektrolitowej oraz ciśnienia tętniczego.

Diagnostyką i leczeniem nerek na poszczególnych etapach rozwoju choroby zajmują się lekarze różnych specjalności. Większość respondentów biorących udział w badaniu wskazało: nefrologa (64 proc.) oraz urologa (50 proc.). Niewielki odsetek osób skojarzyło z chorobami nerek również internistę, onkologa czy lekarza rodzinnego.

Na pytanie o to, czy jest się osobiście zagrożonym możliwością zachorowania na raka nerki, odpowiedzi przeczącej udzieliło w sumie 41 procent ankietowanych. Tylko co piąta osoba czuła takie zagrożenie, choć zdecydowanie stwierdziło to jedynie 4 proc. uczestników badania. Tymczasem naprawdę jest się czego bać.

Rak nerki to 9. nowotwór złośliwy w Polsce

Rak nerki to nowotwór złośliwy, który często jest wykrywany przypadkiem podczas badań obrazowych brzucha – dotyczy to 25-40 proc. pacjentów. W raporcie Fundacji My Pacjenci pt. „Rak nerki” z marca 2022 r. czytamy także, że rak nerki częściej dotyka mężczyzn niż kobiet. Zachorowalność na ten nowotwór rośnie wraz z wiekiem, przy czym najbardziej narażone na jego rozwój są osoby w 60.-70. roku życia. Znajduje się on na 9. miejscu pod względem zachorowań na nowotwory złośliwe w Polsce.

Według dostępnych danych z Krajowego Rejestru Nowotworów w 2019 roku rak nerki stanowił 2-3 proc. zarejestrowanych zachorowań, a także zgonów z powodu nowotworów złośliwych w kraju.

Nowotwory złośliwe nerek to w 9 na 10 przypadków rak nerkowokomórkowy (RCC) – według danych z KRN co roku stwierdza się w kraju 5 tys. nowych zachorowań, z czego 3 tys. dotyczy mężczyzn. Rocznie z jego powodu umiera ok. 2,5 tys. pacjentów, w tym 1,5 tys. płci męskiej.

Jakie są objawy raka nerki?

Rak nerki rzadko daje objawy kliniczne, przez co niejednokrotnie wykrywa się go w zaawansowanej fazie rozwoju – czytamy w raporcie, według którego w momencie diagnozy u 30 proc. pacjentów występują już jego przerzuty.

- Ponad 70% guzów nerek wykrywanych jest przypadkowo w badaniu USG wykonywanym przy okazji diagnostyki innych schorzeń czy realizacji badań profilaktycznych. Niestety w przypadku raka nerki nie dysponujemy żadnym markerem nowotworowym, który jak w przypadku raka stercza, byłby oznaczany we krwi. Nieprawidłowe wyniki badań wiążą się zwykle z zaawansowaniem miejscowym lub uogólnieniem procesu nowotworowego. Ponieważ nie jest to najczęściej występujący nowotwór, nie istnieją badania przesiewowe w kierunku raka nerki. Cała profilaktyka wpisuje się w kontekst uogólnionych akcji profilaktycznych i w zasadzie sprowadza się do badań obrazowych spośród których USG jest najpowszechniejsze, niebolesne i nieinwazyjne. Każde podejrzenie procesu rozrostowego w USG powinno być potwierdzone tomografią komputerową lub rezonansem magnetycznym. Szczególnym nadzorem powinni być objęci pacjenci narażeni na ekspozycję substancji kancerogennych, palacze, osoby otyłe oraz obciążone rodzinnie nowotworami układu moczowego – komentuje dr n. med. Andrzej Kupilas – urolog, Ordynator Oddziału Urologii Szpitala Miejskiego nr 4 w Gliwicach.

O tym, że rak nerki może przez dłuższy czas rozwijać się bezobjawowo, wiedziało 71 proc. uczestników cytowanego tu badania ankietowego, ale aż jednej na cztery osoby było „trudno powiedzieć”, a zaprzeczyło temu 3 proc. ankietowanych.

Nowotwór nerki charakteryzuje się triadą objawów, ale dotyczy ona jedynie ok. 10 proc. przypadków i znacznie zaawansowanej choroby – podaje Krajowy Rejestr Nowotworów . Szybkiej konsultacji lekarskiej wymaga jednak każdy z objawów, a jest to:

  • wyczuwalny guz w okolicy nerki – poprzedza raka nawet w 60 proc. przypadków,
  • ból w okolicy guza – występuje u ok. 45 proc. pacjentów,
  • obecność krwi w moczu (krwiomocz) – zmiana zabarwienia moczu na rdzawy czy brązowy to pierwszy objawy raka nerki typu RCC w blisko 50 proc. przypadków.

- Objawy kliniczne raka nerki są dość skąpe. Na wczesnym etapie chory może nie mieć żadnych objawów. Pierwszym objawem, który z reguły skłania chorego do zgłoszenia się do lekarza to bezbólowy, okresowo występujący krwiomocz, czasami ze skrzepami. Inne niepokojące objawy, takie jak bóle okolicy lędźwiowej, utrata masy ciała czy postępujące osłabienie występować mogą w późniejszym stadium. Typowa triada: krwiomocz, bóle lędźwi i guz wyczuwalny przez powłoki, występuje u mniej niż 5% chorych. W badaniach laboratoryjnych dość często stwierdza się niedokrwistość. Jednak to bezbólowy krwiomocz powinien skłonić chorego do pilnej wizyty w POZ. W związku z późno występującymi objawami klinicznymi wskazane jest wykonywanie USG jamy brzusznej po 50 roku życia nie rzadziej niż co 2 lata – apeluje prof. dr hab. n. med. Michał Holecki -internista/nefrolog, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Autoimmunologicznych i Metabolicznych, Wydział Nauk Medycznych w Katowicach Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach.

Objawy raka nerki mogą być niespecyficzne i obejmować też osłabienie i zmęczenie, podwyższe-nie temperatury, spadek apetytu i masy ciała, nieprawidłowe wyniki badań parametrów krwi i za-burzenia nerwowo-mięśniowe.

Diagnostyka nowotworu nerki

Nowotwory nerki są obecnie wykrywane częściej dzięki rozpowszechnieniu się badania USG jamy brzusznej – w raporcie czytamy, że to często pierwsze badanie obrazowe, na podstawie którego wysuwane jest podejrzenie rozwoju raka nerki. Nie ma bowiem podstaw naukowych do stworzenia programu przesiewowego w kierunku raka nerki. Niestety, badania USG brzucha z własnej inicjatywy nie wykonuje zbyt wiele osób – wśród uczestników ankiety zrobiło je tylko 39 proc. osób.

W przypadku podejrzenia raka nerki potwierdzeniu diagnozy służy inne badanie obrazowe jamy brzusznej i miednicy – tomografia komputerowa (TK) z kontrastem dożylnym, ew. rezonans magnetyczny (MR). Wskazane są także ocena narządów klatki piersiowej (co najmniej badanie RTG) oraz badania krwi – podaje KRN.

Na czym polega leczenie raka nerki?

Wczesne wykrycie i wdrożenie leczenia raka nerki to lepsze rokowania dla pacjenta. Z badań wynika jednak, że 20-30 proc. przypadków najczęstszego raka nerkowokomórkowego (RCC) wykrywane jest w zaawansowanym i przerzutowym stadium. Niestety, w przypadku przerzutów nowotworu wskaźnik 5-letniego przeżycia wynosi poniżej 5 proc., podczas gdy dla raka zlokalizowanego do narządu jest to aż 70-95 procent.

- Najczęstszym nowotworem złośliwym nerki jest rak jasnokomórkowy. Nowotwór ten stosunkowo późno ulega rozsiewowi. Dlatego usunięcie nerki z guzem nawet 7 cm pozwala na wyleczenie z choroby nowotworowej aż 80% pacjentów. Szanse na wyleczenie maleją, jeśli choroba nowotworowa zajmuje lokalne węzły chłonne, a zwłaszcza gdy występują już przerzuty do odległych narządów, najczęściej płuc i kości. Zabieg operacyjny – usunięcie nerki z guzem jest podstawową metodą leczenia nawet jeśli choroba jest już bardzo zaawansowana. O dalszym leczeniu decyduje stan ogólny. Leczenie onkologiczne jest dedykowane pacjentom z chorobą nowotworową . Standardy leczenia w Polsce ewoluują stopniowo wprowadzając uznane na świecie terapie, które są finansowane w ramach programów lekowych NFZ. Nie wszystkie ostatnio wprowadzone w Europie terapie są już dostępne – mówi prof. dr hab. n. med. Jerzy Chudek – onkolog, Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny im. A. Mielęckiego Śląskiego Uniwersytetu Medycznego - Klinika Chorób Wewnętrznych i Chemioterapii Onkologicznej w Katowicach.

Fundacja „My Pacjenci” w swoim raporcie podaje także, że jeśli rak nerki jest ograniczony do tego narządu, podstawą leczenia jest operacja usunięcia guza, ew. jego embolizacja czy ablacja. Jeżeli w organizmie występują już przerzuty raka, stosowane jest leczenie systemowe. Leczenie to ma postać immunoterapii albo terapii celowanej. Rzadko sięga się po chemioterapię (znajduje zastosowanie przy raku kanalików zbiorczych nerek), natomiast radioterapią leczy się zmiany przerzutowe.

Lekarze podkreślają więc znaczenie działań profilaktycznych. Według raportu fundacji „My Pacjenci” kluczowa jest eliminacja czynników rozwoju raka nerki i kontrola zdrowia – w tym regularne USG brzucha, badanie morfologii krwi i parametrów nerkowych.

Warto pamiętać, że do rozwoju raka nerki przyczyniać może się wiele czynników, wśród których podawane już źródła wymieniają otyłość (szczególnie w przypadku kobiet), niski poziom aktywności fizycznej i palenie tytoniu, który ma związek z ok. 30 proc. zachorowań u mężczyzn i 24 proc. wśród kobiet.

Predyspozycje do rozwoju raka nerki mogą być ponadto rodzinne, czyli dziedziczne. Wiedząc o tych czynnikach, warto zbadać nerki profilaktycznie.

Serdecznie zapraszamy do obejrzenia sondy ulicznej z Katowic. Pytaliśmy katowiczan m.in. o to czy wiedzą po co mają nerki, kto leczy nerki i czy warto robić badania profilaktyczne:

Materiał powstał we współpracy z Ipsen Poland sp. z o.o.
Nr CoMamDo ALL-PL-000415

Źródła:

  1. Rak Nerki – Raport, Fundacja My Pacjenci, Warszawa, marzec 2022 r
  2. Badanie „Szanuj zdrowie, badaj nerki” zrealizowane dla firmy Ipsen Poland sp. z o.o. przez panel Ariadna, na reprezentatywnej próbie Polaków w wieku od 50 lat wzwyż liczącej N=1046 osób.
  3. Nerka. Co to jest nowotwór nerki? Krajowy Rejestr Nowotworów http://onkologia.org.pl/nowotwory-nerki/
  4. Rak Nerki (Nerkowokomórkowy) – przyczyny, objawy, badania, Portal Onkologiczny Zwrotnik Raka, https://www.zwrotnikraka.pl/rak-nerki-objawy-diagnostyka-przyczyny/
  5. Gupta K, et al. Cancer Treat Rev 2008;34:193–205
  6. Delacroix SE, et al. Renal Neoplasia. In: Taal MW, et al., eds. Brenner & Rector’s The Kidney. 10th ed. Philadelphia, PA: Elsevier, Saunders: 2016:Ch 41, p1378

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!
Więcej informacji na stronie głównej Dziennik Zachodni
Dodaj ogłoszenie