Śląska legenda: będziński zamek miał stać w Wirku

Marcin Zasada
Będziński zamek obronny wzniósł Kazimierz Wielki w systemie tzw. Orlich Gniazd w Małopolsce, 4,5 km od granicy ze Śląskiem
Będziński zamek obronny wzniósł Kazimierz Wielki w systemie tzw. Orlich Gniazd w Małopolsce, 4,5 km od granicy ze Śląskiem arc.
Na rynku ukazała się ciekawa książka "Legendy Górnego Śląska". Problem w tym, że na jej okładce, w pełnej krasie błyszczy Zagłębie

Ślązacy, znacie jakieś górnośląskie legendy? Może o gliwiczankach, które ocaliły miasto w wojnie trzydziestoletniej? Albo o św. Jacku Odrowążu, który głosił kazania na wzgórzu, gdzie dziś mieści się bytomski Rozbark? A historię o Auguście II Mocnym łamiącym podkowy w Tarnowskich Górach, albo przynajmniej o Skarbniku, który straszy pod ziemią na poziomie 1030? Znacie. Każdy zna. Ale o śląskiej legendzie o zamku w Będzinie nie słyszał nikt. Do dziś.

Chciałoby się powiedzieć: "I tu was mamy", ale tak naprawdę to nie my. To autorzy legendy nas mają. Autorzy książki zatytułowanej "Legendy Górnego Śląska". To nowa, ciekawa zapewne pozycja w katalogu katowickiego wydawnictwa Kos. Na okładce pięknie podświetlona warownia, bez wątpienia idealna ilustracja dla każdej antologii podań. Zamczysko jakby wygląda znajomo. Jeszcze jeden rzut oka - Będzin! Słusznie, te mury na pewno niejedną tajemnicę skrywają. Jest tylko jeden problem, o ile czegoś sami nie przeoczyliśmy: zamek w Będzinie ma tyle wspólnego z górnośląskimi legendami, co rolada z kluskami i modro z tradycyjnym zagłębiowskim obiadem.

To się nazywa ześląszczanie!

- U nas w Rudzie Śląskiej mówiło się kiedyś, że Kazimierz Wielki zaczął stawiać ten zamek na Wirku (inni twierdzili, że na Halembie), ale trafił na szkody górnicze i musiał przenieść budowę do Będzina - kpi (chyba) Grzegorz Stasiak, śląski kabareciarz i aktor. - Trudno traktować tę okładkową pomyłkę inaczej niż tylko w formie żartu.

Żart rodzi żart, może nieco bardziej złośliwy. Dariusz Jurek, szef Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego, pyta z drugiego brzegu Brynicy: "Jak tu nie formułować tez o próbach ześląszczania całego województwa, skoro zamek, który miał bronić Ziemię Krakowską przed potencjalnym atakiem z czeskiego wówczas Śląska, symbolizuje teraz na okładce tej książki Górny Śląsk?".
- Czyżby naród śląski nie miał swoich własnych symboli? - sarka zagłębiowski regionalista.

Będzin? To jakby Śląsk...

Naród śląski? Zerkamy do recenzji książki:"Górnoślązacy są narodem, który długo stał w cieniu. Dopiero powoli odnajdują swoją odrębność i odważają się wyrażać własną wolę. Dlatego też lubią swoje legendy - dziś bardziej niż dawniej uważają je za wyraz swojej tożsamości". No pięknie, tylko skąd ten Będzin?

- Przecież jest na terenie Śląska - odpowiada Andrzej Wójcik, szef wydawnictwa Kos.

- Jest? - jakoś nie chce nam się wierzyć i na wszelki wypadek posiłkujemy się Wikipedią.

- A województwo śląskie to co? Administracyjnie to jakby Śląsk - pan Andrzej nie daje za wygraną.
Jakby babcia miała wąsa, to by była wnuczkiem - i nam udziela się ta purnonsensowa atmosfera. Ale dość żartów. Co z tym Będzinem, zagłębiowskim Będzinem na okładce górnośląskich legend?

- Nie skojarzyliśmy, że to Będzin. Cóż, czasem wydawcy też zdarzy się pomyłka i to taka wzbudzająca wesołość czytelników - tłumaczy Andrzej Wójcik, podkreślając, że kulturę śląską szanuje i ceni.

"Legendy Górnego Śląska" prawdopodobnie dostaną obwolutę. Taką w formie erraty. Co na niej? Może Huta Katowice?

Śląskie to nie Śląsk

Podział administracyjny Polski , obowiązujący od 1999 roku, w skład Śląskiego włączył częstochowskie i bielskie. Dziś nieźle miesza w głowach uczniów. Z przeprowadzonej w 2010 r. ankiety w gimnazjach wynika, że zdaniem nastolatków największą bitwą w historii na Śląsku była... Obrona Częstochowy podczas Potopu Szwedzkiego (18 listopada - 27 grudnia 1655 r). Bitwy w rejonie Góry św. Anny (21-26 maja 1921 r., podczas III Powstania Śląskiego), nie zauważył żaden z uczniów.

W innym badaniu gimanzja-listów z Zagłębia, przeprowadzonym przez Stowarzyszenie "Forum dla Zagłębia Dąbrowskiego", 43 proc. badanych uczniów nie potrafiło udzielić odpowiedzi na pytanie: "Z inicjatywy którego króla polskiego powstał zamek w Będzinie?". W tym kontekście informacja, że 48 proc. wskazało właściciwie Kazimierza Wielkiego, uznana została za sukces.

O tym, że województwo śląskie nie jest tożsame ze Śląskiem, a Zagłębie jest odrębnym bytem - przynajmniej w świadomości mieszkańców - przekonują tablice stawiane wzdłuż granic miasta przez władze Sosnowca. Ich treść jest jasna, prosta i niewyszukana: "Zagłębie Dąbrowskie. Witamy!".

Według Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Katowice leżą na Śląsku, czyli w tej części Polski, która leży niedaleko Niemiec. Mówi się u nas gwarą, czyli w zasadzie po polsku, ale tak, że trudno zrozumieć. Takie rewelacje, mimo wielu protestów, ciągle przekazywane sa dzieciom pod adresem: kula.gov.pl/katowice/

I jeszcze drobiazg. Śląskie Stowarzyszenie Edukacji Artystycznej ma duże zasługi związane z popularyzacją muzyki wśród dzieci i młodzieży.

Myliłby się jednak ten, kto sądzi, że jego polem działania jest Zabrze, Gliwice czy Racibórz, albo Opole lub Wrocław. ŚSEA działa na terenie ziemi zawierciańskiej. To może wprowadzać w błąd podczas ogólnopolskich konkursów. CIS

*SOCZI 2014 - IGRZYSKA OLIMPIJSKIE - RELACJE, ZDJĘCIA, CIEKAWOSTKI
*Najlepsze studniówki 2014 w woj. śląskim ZDJĘCIA + GŁOSOWANIE
*TVP ABC I TV TRWAM NA MULTIPLEKSIE. Jak odbierać, jak przeprogramować dekoder?
*Tak kochają tylko Ślązacy ŚLĄSKI SŁOWNIK MIŁOSNY

Wideo

Komentarze 27

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

k
kuta

kaj miol stac! co wyscie sie piwa opili?

ł
ładnie

Ale dali Będzin jest bliżej i dla mnie wyjątkowo piękny i po sąsiedzku.

A
AP

Piszesz bzdury zakompleksiony mały człowieczku.

@@@

A skąd wiesz że nie przeszkadza? Zagłębiacy nogami wyrażają swój stosunek do tego wrzoda, wystarczy zobaczyć jaka tam frekwencja jest. Jeszcze trochę i padnie to na pysk i przyjęte to będzie w Zagłębiu z zadowoleniem, właśnie przez tą nazwę.

To jakiś prywatny cwaniak wymyślił tą nazwę na fali urzędniczego zachwytu nad pseudo metropolią. To od nazwy tego nowotwora wzięła się ta nazwa a nie od nazwy Śląsk. Ktoś chciał mieć tu marketing zgodny z duchem urzędasów a tu wtopa bo jest to nazwa nie akceptowana ani przez Ślązaków ani przez Zagłębiaków!

Ale i po waszej stronie szanowni Ślązacy też jest piłeczka. Wasz wielki guru Gorzelik strasznie protestował i podpisywał petycje aby nie deprecjonować nazwy Śląsk - Silesia przez nadawanie jej konurbacji tworzącej tą pseudo metropolię.
Protestował, do czasu aż dostał się do koryta, potem już sam mówił że Silesia musi być na ten twór bo się nic z tym nie da zrobić. Już mu deprecjonowanie nazwy Śląsk nie przeszkadzało? Chcecie zatem i akceptujecie to aby nazwę wielkiej historycznej krainy kojarzono nie z regionem kulturowym a właśnie tylko ze zlepkiem kilkunastu miast z których część nie ma nic wspólnego ze Śląskiem? Chyba tak, skoro Wasz guru nie tylko nie protestował ale to popierał będąc przy korycie a i teraz milcząc akceptuje to deprecjonowanie nazwy Śląsk, choć swojego czasu wraz z innymi przeciw temu protestował. Wygląda na to że Wasza mentalność jest taka; śląskie jest wszystko co jest w nazwie śląskie, choć śląskie nie jest :):):)

M
Marcin Zasada, DZ

To prawda. Swoją drogą trudno wytłumaczyć, jak w katowickim wydawnictwie przechodzi okładka z tak komicznym błędem. Pozdrowienia, MZ

P
Pablo

Nawet, jakby książka była rewelacyjna, to okładka sugeruje ewidentny brak rzetelności autora i od razu zniechęca potencjalnego nabywcę.

M
Marcin Zasada, DZ

Za duże słowa chyba, lepiej żartować niż drzeć szaty. Bo to bardziej pomyłka niż sabotaż, który Pan zdaje się sugerować. Pozdrowienia, MZ

R
Rawa Blues

Zamek książęcy w Bytomiu – XIII-wieczna siedziba Piastów bytomsko-kozielskich, wzniesiona na terenie stołecznego miasta księstwa – Bytomia.
Zamek do połowy lat 50. XIV wieku stanowił faktyczną siedzibę książąt bytomskich. Jednak po wygaśnięciu lokalnej linii Piastów, w 1369 Księstwo Bytomskie zostało podzielone pomiędzy księstwa Oleśnickie i Cieszyńskie, których władcy byli najblizej spokrewnieni z władcami Bytomia. Także zamek został podzielony: części zachodnia (z wieżą i bramą) i północno-zachodnia (część Steinhausa) przypadły Konradowi II oleśnickiemu, a część wschodnia (reszta Steinhausa, zabudowania gosp.) i południowo-wschodnia (studnia, większość murów) Przemysławowi I cieszyńskiemu. Od tej pory zamek stracił swoje znaczenie i zaczął podupadać, ponieważ nowi właściciele rezydowali na swoich zamkach w Cieszynie i Oleśnicy.
W następnych stuleciach zamek został kompletnie rozebrany, a uzyskany z niego budulec wykorzystano przy wznoszeniu innych budowli.

G
Gość

Autorze-twe kompleksy są wielkie.
Wiem-wy identyfikujecie się ze Śląskiem tylko w jednym wypadku-brać z puli Śląskiej.

A to co zniszczyliście na tej ziemi..Przecież to wy rządziliście i rządzicie na Śląsku.POPATRZ NA STARE MIASTA ŚLĄSKIE JAK "WYPIĘKNIAŁY" POD WASZĄ WŁADZĄ.
Czy piszę nieprawdę?

M
Marquis de Sade

na Śląsku hehehehehe

M
Marcin Zasada, DZ

Nie ma średniowiecznych zabytków? Pan raczy żartować. Toszek, Racibórz, Gliwice, jeśli potrzebuje Pan zamków. W Bytomiu są przynajmniej 2 średniowieczne kościoły. Więc o czym my tu...
Pozdrowienia ;) MZ

M
Marcin Zasada, DZ

Prywatna inicjatywa, a sama książka wygląda na b. ciekawą, opartą na legendach górnośląskich Schelhammera. Ministerstwo Kultury liże rany po kula.gov.pl ;) pozdrowienia, MZ

M
Marcin Zasada, DZ

Prawda, że ładny. Tym kluczem mogli też dać zamek Kórnik albo Neuschwanstein. Też ładne ;) pozdrowienia, MZ

f
farona kandego

W umysłach większości Polaków, mieszkańców województwa śląskiego oraz wielu Ślazaków nastapiło kompletne "pomieszanie z poplataniem" i np. EXPO SILESIA to nazwa targów w ..Sosnowcu (dziwne, ze nie przeszkadza Zagłębiakom). Gimnazjaliści z Siemianowic ŚLĄSKICH zrobili POD KIERUNKIEM NAUCZYCIELA (skąd się taki wziął?) w ramach finansowania przez Centrum Edukacji Obywatelskiej prezentację pt. "Średniowieczne śląskie zamki", gdzie jedynym zamkiem z obszaru Górnego Ślaska był zamek w Gliwicach (sic !!!) a na pierwszym miejscu był oczywiście zamek będziński. Ślązacy - obudźmy się i nie pozwólmy na takie historyczne przekłamania.
-

ż
że pominęłeś

Racibórz

Dodaj ogłoszenie