Szołtysek: Śląskie przeklinanie

Marek Szołtysek
Mój syn kończy szóstą klasę i szkoła zorganizowała wycieczkę do Warszawy. Tak, szkoła zorganizowała, ale ja za nią zapłaciłem. I jestem z tego średnio szczęśliwy, że moje dziecko zamiast pojechać na tańszą i regionalną wycieczkę do Beskidu Śląskiego albo do Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach - zwiedzało m.in. „Pałac Kultury” czy Muzeum Powstania Warszawskiego.

A jak to zestawimy z informacją, że władze Sejmu potrzebowały kilku tygodni nacisków polityczno-medialnych, by łaskawie zgodzić się na pokazanie tam wystawy o powstaniach śląskich - to już moje regionalne emocje zaczynają dochodzić do temperatury wrzenia, a na usta cisną się słowa powszechnie uważane za niecenzuralne. Chodzi o przekleństwa. A używanie przekleństw również podlega zjawisku regionalnej odmienności. Sam bowiem z dzieciństwa pamiętam, że jeszcze około 1970 roku Ślązoki pieroniyły, czyli przeklinały wyłącznie przy użyciu słowa - pieron, pieronie, pieroństwo. Niektórzy zaś, by nie ranić uszu, zmiękczali okrutnie brzmiące - pieronie i używali łagodniejszych form typu - jeronie, jedronie, jezderkusie, jezderyny…

Co zaś działo się z mocniejszymi polskimi przekleństwami czy wulgaryzmami, używanymi powszechnie dzisiaj na Śląsku, a zaczynającymi się na literę: ch, k, p, s, j… Badacze sądzą, że przybycie tych polskich przekleństw nastąpiło po 1945 roku wraz ze zmasowanym migrowaniem na Śląsk mieszkańców z innych części Polski za pracą w przemyśle. Nowi przybysze przynieśli i rozpowszechnili wśród Ślązoków owe przekleństwa rozpoczynające się na wspomniane już litery. Ja też tak kiedyś myślałem, aż do czasu, gdy zapoznałem się z aktami miejskimi z Tarnowskich Gór z XVI-XVIII wieku, gdzie wyczytałem następujące zapisy kłótni górników z zastosowaniem wulgarnych słów. UWAGA (!), oto niektóre z nich, ale przeznaczone dla ludzi o zmniejszonej wrażliwości na wulgaryzmy: Sameś skur…syn, ty wyjb…ny sku…synu! (cytat z 7 sierpnia 1597 roku) albo: Ty kur…o kulawa! (cytat z 6 maja 1597 roku). I takie są źródłowe fakty i ogólnodostępne informacje, które można wyczytać m.in. w „Aktach miejskich Tarnowskich Gór”, Śląski Instytut Naukowy, Katowice 1993, s.168-181.

Zatem odrzucić trzeba opinię, że Ślązoki nauczyły się kląć na ch, k, p, s, j… dopiero po 1945 roku. Ślązoki używały już tych wulgaryzmów przynajmniej w XVI wieku. Nauczono się ich najprawdopodobniej też od przybyszów z Polski, którzy już wtedy zatrudniali się w tarnogórskich kopalniach. Wtedy jednak przybyszów było stosunkowo mało i wulgaryzmy się powszechnie nie przyjęły. Zrobiła to dopiero wielka fala migracji na Śląsk po 1945 roku. Taka jest moja opinia.

Marek Szołtysek, historyk, znawca Śląska

*Niesamowite oświadczyny na dachu Spodka w Katowicach ZDJĘCIA
*Takie wyposażenie samochodów naprawdę ułatwia życie
*Słynna restauracja Kryształowa w Katowicach będzie zamknięta
*Nowy abonament RTV, czyli opłata audiowizualna z rachunkiem za prąd ZASADY, KWOTY, ZWOLNIENIA!
*Tak wyglądają nowe biurowce KTW przy rondzie w Katowicach
*WNIOSKI I DOKUMENTY na 500 zł na dziecko w ramach Programu Rodzina 500 PLUS

Wideo

Komentarze 130

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

W
Witek

Było o ciulu. Media oszalały, że to śląskie, perfidne przekleństwo. Mnie chłopaki z Bytomia, Nakła i Tarnowskich Gór nauczyli, że to nie tylko męskie przyrodzenie, ale bardziej to słowo funkcjonuje jako głupek. Szkoda, że to nie zostało przez Pana wyartykułowane jako słowo o podwójnym znaczeniu. Da się wyłagodzić i pokazać warszawiakom ( w komentarzu dla telewizji ) , że unikamy wulgaryzmów.

T
Tyta

a coscie to koń, ze parskocie?

F
Francik Posypa

Wjysz Rybniczok - jo tymu dziadowi dowom jeszcze maximum dwa lata - nim go diobli weznom. Zoboczysz jak po tym stracom sie na jedyn ros take mondroki jak Sandman, Smiech, Kormelowicer Zeitung, artjomka - i inksze nicki jake sie prziszol tyn gupek!

S
Stanik Pyttel

Do Śląskich przekleństw dochodziły jeszcze :ty lumpie - ty gałganie ,-ty lancykryscie,-ty szkwoncie -ty pierdoło -ty czabroko ,-ty ipie
- ty lucyperze ,-ty judoszu ,-ty elwrze -ty byklopie ,- ty łorzarty połloku , ty flyjtuchu -itd. A wszystkie inne na : ku, -hu , ciu , skur ,jeb ,-hole, i inne wulgarne słowa przyszły na Śląsk z kulturą Polskom juz od 1910 r. jak Polacy z zaboru Ruskiego uciekali przez zielono granica za chlebem na Śląsk do Niemiec. Ci Analfabeci nie mieli i nie znali innego języka, byli powstańcy Śląsscy. A najwięcej po 1945 r.

G
Gość

na basen pieszo z basenu rowerym

R
Rybniczanin Slonzok

On se chyba za głową zniedowierzeniem ze takie ciule mogą żyć na świecie jak ty

f
filatelista

Tylu "fajnych" szlezjerskoraśtapowopodobnych komentarzy pod swoim felietonem. Niestety nie sadzę żeby się tym cieszył.
Parsk chłopaki.

o
otto

przeczytaj uwaznie jeszcze raz co napisalem.

T
Tyta

a jak tam wasze orzeszki,
jeszcze wom obijajom kolana?

f
filatelista

Ludzie byli zmeczeni 6 latami niemieckiej bandyterki, stąd zaprzestanie oporu. Do tego wiekszość wymordowana przez niemieckich morderców i kacapskich parchów.

o
otto

mamy cos na sunieniu ,wsioku zameldowany w sosnoffcu????

r
rzeka prowdy

Brynica most cudów, – wjeżdżasz na kole , wyjeżdżasz na rowerze

Gorole do szole!!!... A lina up..........

B
Buhahaha o

Tego Brynu to byś był na czas a tak żeś był zesrany i obrzygany prawdziwy obrozek gorola

S
Sandman

Ty pieroński giździe! Ty najduchu kłapciaty! Ty (walecie) szelowy! jak bych cie chycił, to bych ci te giczale z rzici powyrywoł wroz z tymi Ślonzojczowskimi myslami w tyj twojij gupiyj gowie. A żeby ci śpik wyskoczył z tego krziwego nosa! A żeby ci orzeszki spuchli.
ufff, ciężka robota takie przeklinanie po ślonsku

o
otto

Zobacz hitlerowcy nie poradzili sobie z ruchem oporu przec cale 6 lat wojny. Natomiast chlopaki z UB migusiem poradzili sobie z prawdziwym Polskim patriotyzmem. Tackie zadziorne chlopaki ze wsi stanowili trzon komunistycznego aparatu bezpieczenstwa. Tacy jak ty i tobie podobni z biedy z klepicha z poniewierki.

Dodaj ogłoszenie