Wszystko, co turyści chcieliby wiedzieć o tym regionie, ale boją się zapytać

Marcin ZasadaZaktualizowano 
Arkadiusz Ławrywianiec
Powietrze jest czarne, samochody mamy na węgiel, a ludzie chodzą z kilofami - to stereotyp Śląska na miarę legendy o czarnej wołdze i tak samo jak ona nieprawdziwy.

O Śląsk, jak i cały region, jesteśmy spokojni - obronią się, ale nawet niewiedzy ludzkiej można zapobiec. Więc wzorem wielkich europejskich miast przygotowaliśmy osiem przykazań dla obcego, który nasz region odwiedza po raz pierwszy.

Najpierw była Bruksela. W hotelach i punktach turystycznych belgijskiej stolicy można znaleźć plan miasta, którego najciekawszym elementem jest poradnik "Act like a local", czyli "Zachowuj się jak miejscowy". Wskazówki są inne od typowych przewodników turystycznych: "Nie oczekuj, że będziemy machać flagami Unii Europejskiej. Wiemy, że Bruksela to serce wspólnoty, ale nie powtarzamy tego na każdym kroku". Albo: "Spróbuj kwaśnego piwa Gueze. Są turyści, którzy twierdzą, że smakuje jak wymiociny, ale to zasługa naszych wyjątkowych bakterii".

W Madrycie podobne vademecum tłumaczy turystom, że papierki i resztki jedzenia na podłodze w knajpie to tradycja, a nie niechlujstwo. Albo: "Mówią, że Madryt nie ma jednego symbolu jak Barcelona. Ale jeśli potrzebujesz czegoś oczywistego, sfotografuj się przy niedźwiadku" (statua z niedźwiedziem z herbu miasta). Na ten sam pomysł wpadli we Wrocławiu. Najciekawsza porada: "Jeśli zobaczysz szczura, nie uciekaj, bo szczur też wrocławianin. Czego spodziewałeś się w mieście na wodzie?".

A czego należy spodziewać się w woj. śląskim? No to tłumaczmy gościom po kolei. Nie jesteśmy Krakowem, u nas musicie szukać pereł. Mamy przecież industrialne cuda. Co dalej? Wbrew stereotypowi, mało kto chodzi po ulicach umorusany węglem. Potem: wcale nie jesteśmy końcem świata - do Berlina, Pragi i Wiednia mamy blisko. I jeszcze: mówimy gwarą, ale polski też znamy.
- Kiedyś znajomi, zagraniczni naukowcy, na hasło Śląsk mówili: kopalnie i bieda. Dziś mówią: kopalnie, nauka, medycyna - śmieje się prof. Marek Szczepański, socjolog z UŚ.
Chyba więc idzie u nas ku lepszemu.

Bruksela radzi przybyszom, by uważali na samochody, które mogą ich rozjechać. Wrocław oswaja turystów ze szczurami, zaś Madryt wyśmiewa Barcelonę. Metropolie w Europie mają alternatywne przewodniki, z których można dowiedzieć się więcej o odwiedzanym miejscu niż z tradycyjnej mapy. My zafundowaliśmy podobny zbiór rad naszemu regionowi. Żebyśmy sami wiedzieli, co mówić przyjezdnym:

Jesteśmy najbardziej zróżnicowanym regionem w Polsce. Nigdzie indziej się tak nie zdarza, że odwiedzając jedno znane miejsce, nie można mieć pojęcia, jak wygląda kolejne. Nawet z Jasnej Góry nie dojrzysz Bielska-Białej albo Gliwic. Możesz sobie wyobrazić, ale lepiej zobaczyć na własne oczy. Dlatego po pielgrzymce do Częstochowy warto też zrobić coś dla ciała.

Osiem przykazań dla obcego

Spokojnie, Ślązacy to nie separatyści i nie zamierzają robić w Polsce Czeczenii. Są tacy, którzy czują się wyłącznie Ślązakami, inni - wyłącznie Polakami, jeszcze inni: jednymi i drugimi po trochu. Jedni chcą autonomii, inni dostatniego Śląska w bogatej Polsce. Potrafimy się pięknie różnić, przynajmniej tak nam się wydaje.

To nie Kraków, nie wystarczy stanąć na Starym Rynku, popatrzeć w dowolną stronę, żeby z wrażenia otworzyć buzię. Pereł trzeba trochę poszukać, ale ten wysiłek opłaci się po wielokroć. Nasz region bywa okrutnie szpetny, ale w wielu częściach jest też wyjątkowy i urokliwy. Nie zdziw się, jeśli przy gotyckim zabytku zobaczysz Biedronkę. Nawet jeżeli tego nie kochamy, staramy się z tym żyć.

Śląsk kojarzy Ci się z górnikiem, kopalnią oraz hałdą i bardzo proszę. Ale czasy się zmieniły i nie każdy Ślązak wraca z pracy do domu umorusany węglem. Z drugiej strony, cały ten industrial to nasze dziedzictwo i jako jedyni w Polsce powoli robimy z tego nową jakość. Nigdzie indziej w Europie nie wejdziesz do tylu poprzemysłowych zabytków. Fakt, nie wszystkie są w dobrym stanie, więc uważaj na głowę.

To, że na Śląsku ludzie mówią gwarą nie znaczy, że nie znają języka polskiego. Nie oczekuj też, że Ślązacy będą godać na twoje zawołanie. To nie zoo albo rezerwat. I nie zdziw się, że w Cieszynie godka brzmi zupełnie inaczej niż w Rudzie Śląskiej. A w Sosnowcu nie ma jej wcale. Więc nie ogłaszaj Zagłębiakom: "Ślun-sku, jo pszaja Ci", bo staniesz pośrodku odwiecznej batalii między hanysami i gorolami. Aha, jeśli przyjeżdżasz z Warszawy, powiedz lepiej, że jesteś z daleka. Po prostu.

Kuchnia śląska na pewno kojarzy ci się z roladą z kluskami. Brawo. Takie danie zjesz nawet w najbardziej kosmopolitycznych restauracjach regionu. Ale jak województwo długie i szerokie, przyzwyczaj podniebienie do innych smaków. W Beskidach proś o kwaśnicę, w Częstochowskiem spróbuj chleba tatarczucha z mąki tatarki, a w Zagłębiu - pieczonek. Mamy też McDonaldy.

Mamy kiepskie pamiątki i sami to wiemy. Górnicze, beskidzkie, a szczególnie częstochowskie gadżety najczęściej wyglądają jak wzięte ze "Sklepu za 4 złote". Prawdziwych rarytasów, jak koronkowe cuda z Koniakowa, jest niewiele. Za to są u nas targi staroci (np. w Bytomiu), na których wypatrzysz takie suweniry, że te z Madrytu i Wiednia będą wyglądać jak chińskie podróby.

Jesteśmy regionem głęboko zakorzenionym w kulturze Europy Środkowej, znacznie bardziej na przykład od Warszawy. Śląsk to jedyne miejsce w Polsce, w którym śniadanie możesz zjeść w Katowicach, a na obiad wybrać się do Berlina, Budapesztu, Wiednia, Pragi albo Bratysławy. Stąd do wszystkich europejskich stolic tej części kontynentu jest blisko. Nie z każdej będziesz od razu tęsknił, ale jeszcze do nas wrócisz.

polecane: Flesz - Co piąta transakcja będzie wymagać użycia PIN-u

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 12

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.

Podaj powód zgłoszenia

g
gorol

czy ktoś w tym artykule próbuje włączyć Częstochowę do Śląska?

l
l

"Nawet z Jasnej Góry nie dojrzysz Bielska-Białej albo Gliwic" - jak to nie? nawet Tatry widać.

G
Góral

Taa erwin, uswiadczy się... 2 pomyleńców + kilkudziesięciu przesiedleńców z Oberschlessien. Nie piernicz takich głupot, bo aż głowa boli!

a
albert

na slasku gra muzyka i to nie jest industrial ;) blues (najslynniejszy w PL), hip-hop (paktofonika), jazz (najlepszy wydzial), tu sie narodzil polski britpop (myslowice), muzyka powazna (kilar, gorecki) no i mamy jeszcze feela ;))

M
Monika

W Katowicach - Nikiszowcu mamy największy w tej części Europy festiwal sztuki nieprofesjonalnej - Art Naif Festival (ostatnio wystawiało tam swoje prace 215 artystów z 5 kontynentów). Funkcjonuje u nas pojęcie "śląskiego bluesa" - ta muzyka jest jedyna w swoim rodzaju.

A
A

W Bytomiu odbywa się Jarmark bytomski, a nie "targ staroci" ;]

e
erwin

A w Bielsku-Białej uświadczy się Ślązaków., ale głównie w Bielskiej części
I nie ma czegoś takiego jak Podbeskidzie, jest Beskid Śląski i Beskid Żywiecki, lub po prostu Beskidy.

M
M.Mylfritz

Malo sie nie polalem.. z tymi najstarszymimiastami woj.slaskiego.
O Bytomiu to sie chyba sepcjalnie wszedzie zapomina..
To jest najstarsze miasto w okolicy.. jegomieszkancy przyczynili sie do powstania katowic:P

Malopolanin nie slyszale tej gwary malopolskiej w Katowicach?
chyba zamaloprzbywam na dworcu i lotnisku ;P

o
opa

Tylko co górale Beskidu Śląskiego mieliby wspólnego z Podhalem i jego związkiem ? Historycznie i geograficznie zawsze należeli do Śląska.

S
Stary szpok.
Gwara jynzyka polskigo, to sam używajům nadlazłe i zeszlůnzoucůne jus, Polouki.

Fto żeś Ty je? Prosty cowjek,
Co Půn Bůczka w sercu chowje.

Skůnd`eś Ty je? Jo ze Szlůnzka,
Z nojlepszego śwjata kůncka.

Kaj tyn Szlůnzek? W nos je przeca:
We Starzikach, Vatrach, dźeckach.

Jaki Uůn je? Je prawdźiwy,
Prosty, dobry, sprawjydliwy.

Kaj go szukać? Sam, kole Nos.
Uůn sam ceko bez cołki cos.

Po cym Go znać? Po roboće.
Plac śmjećůny, falty w poće. 

Fto mu przaje? Fto śe przizno,
co je jego Uojcowiznům.

Co go boli? Że śe traći.
Pomjyrajům Mu kamraći.

I co dali? Czas pokoże,
Czy rachować na nos może?

Tůż Przoćele! Szkodyn godyn:
Trza tyn Szlůnzek uoddać modym?!
m
malopolanin
1) Obszar opisany przez autora nie jest żadnym regionem , jest administracyjnym województwem utworzonym w 1999 roku w którym na siłę włączono województwo częstochowskie , bielskie i małopolskie części katowickiego .
2)Województwo śląskie to zlepek kawałków historycznych ziem : Ziemi Krakowskiej(Zagłebie ,Jaworzno ,Częstochowskie ,Podbeskidzie) , Górnego Śląska , Ksiestwa Cieszyńskiego (Śląska Cieszyńskiego)
3)12 lat historii województwa sląskiego to okres ciągłych pretensji w których częsć sląska
narzuca się części małopolskiej .
4)Stolicą Górnego Śląska jest OPOLE ,Najwieksze miasto Śląska to Wrocław , drugie ci do wielkości to Ostrawa .
Najstarsze miasta woj.sląska to małopolska Czeladź i Będziń oraz stolica Księstwa Cieszyńskiego
Katowice maja tak ze 100 lat
5)Połowa małopolska woj. sląskiego ma całkowicie inną kulturę niż połowa sląska .
W Czestochowie ,Sosnowcu ,Bielsku –Białej ,Jaworznie , Zawierciu , Żywcu i 14 innych miastach woj. sląskiego nie usłyszysz ani nie zobaczysz ŻADNEGO Ślązaka .

6) Stosowanie zamiennie pojęcia Śląsk i województwo śląskie jest błędem : ortograficznym (nazwy województw piszemy małą literą )
Historycznym i merytorycznym

7)Znaczne obszary województwa śląskiego (nawet w Katowicach ) mówią dialektem małopolskim
8)Górale z całego woj. sląskiego należą do Związku Podhalan (Zakopane) i nie mają nic wspólnego z Górnoślązakami
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3