Zanieczyszczenie powietrza i jego wpływ na alergie dróg oddechowych

Materiał informacyjnyZaktualizowano 
Codziennie wdychamy do kilku tysięcy litrów powietrza zawierającego zanieczyszczenia. Powodują one osłabienie naszego układu immunologicznego oraz uszkodzenie dróg oddechowych. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest wzrost podatności na alergie oraz zaostrzenie objawów chorób o podłożu alergicznym. Jeśli i ty odczuwasz skutki działań smogu, czy chemikaliów, sprawdź, jak ograniczyć ich negatywny wpływ na twoje zdrowie.

Alergia dróg oddechowych – czym jest i jak się objawia?

Alergia dróg oddechowych to alergia wziewna, którą wywołują alergeny lotne dostające się do organizmu drogami oddechowymi. Najczęściej powodują ją pyłki drzew oraz traw; roztocza kurzu domowego; zarodki grzybów oraz pleśni; naskórek zwierząt domowych lub lateks. Objawy alergii górnych dróg oddechowych i dolnych dróg oddechowych w przypadku alergii wziewnej mogą być następujące:

  • kichanie oraz wodnisty katar;
  • duszności;
  • przewlekły, suchy kaszel. Może pojawić się też chrypa;
  • zaczerwienione oraz bolesne gardło;
  • astma.

Mechanizm powstawania alergii polega na tym, iż organizm zaczyna nagle traktować jakąś cząsteczkę jak wroga. Kiedy dostaje się ona do organizmu np. przez nos, ciało uruchamia cały mechanizm obronny, który stosuje zwykle w walce z wirusami, czy bakteriami. Do walki stają więc mastocyty - czyli komórki tuczne; eozynofile – czyli granulocyty kwasochłonne; limfocyty typu Th2, czy też immunoglobuliny klasy E (IgE). Główną przyczyną powstawania alergii są czynniki genetyczne. Kolejną – osłabiony układ immunologiczny. Osłabienie to może wynikać z choroby przewlekłej, przedłużającego się stanu zapalnego, czy też niekorzystnego wpływu środowiska np. zanieczyszczeń powietrza.

Zanieczyszczenia powietrza – czym są i jakie są ich rodzaje?

Powietrze, którym oddychamy, jest coraz bardziej zanieczyszczone. Jak można się dowiedzieć z danych WHO (Światowa Organizacja Zdrowia), w roku 2014 z powodu zanieczyszczenia powietrza zmarło przedwcześnie ponad 7 miliona mieszkańców miast, w tym 3,7 miliona z powodu narażenia na zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego. W skład smogu, o którym mowa (szczegółowe informacje na temat smogu znajdziesz tutaj: http://www.alergia-allegra.pl/zanieczyszczenia_z_naukowego_punktu_widzenia.html), wchodzą przede wszystkim cząsteczki stałe takie jak pyły zawieszone (mające średnicę poniżej 2,5 µm) oraz cząsteczki gazowe typu: ozon, dwutlenek azotu, czy też dwutlenek siarki. Są one tak niewielkich rozmiarów, że docierają do pęcherzyków płucnych i tam powodują w nich uszkodzenia. Oprócz zatrucia smogiem wzrasta też coraz częściej liczba osób cierpiących na zatrucia substancjami chemicznymi takimi jak: formaldehyd, benzen, ksylen, chlorek metylenu, toulen. Stanowią one część składową wielu mebli, farb, klejów, tuszy, materiałów budowlanych, markerów, czy dymu tytoniowego. Powodują niekorzystne działanie na nasz organizm i zwiększają liczbę chorób o podłożu alergicznym. Dokładną charakterystykę trujących substancji oraz ich sposób oddziaływania na człowieka, możesz odnaleźć tutaj:
http://www.alergia-allegra.pl/zanieczyszczenia_powietrza_a_uklad_oddechowy.html.

Zanieczyszczenia powietrza – jak wpływają na rozwój i zaostrzenie alergii?

Osłabienie układu immunologicznego

Smog, czy też trujące lotne związki organiczne typu formaldehyd, powodują, że w organizmie wzrasta liczba wolnych rodników, z którymi organizm nie umie sam sobie poradzić. A to dlatego, że zanieczyszczenia powietrza powodują stany zapalne w organizmie, a tym samym osłabiają działanie układu immunologicznego. Osłabiony organizm jest wtedy bardziej podatny na rozwój alergii wziewnej.

Stany zapalne układu oddechowego

Zanieczyszczenia powietrza szkodzą najbardziej układowi oddechowemu. A to dlatego, że potrafią uszkadzać pęcherzyki płucne. Na przykład pyły zawieszone o średnicy 2,5 mm mogą biernie wpływać do organizmu, przechodzić przez drobne oskrzela i uszkadzać nabłonek dróg oddechowych, powodując tym samym stany zapalne układu oddechowego. Są one na tyle niewielkich rozmiarów (ich średnica jest 3 razy mniejsza niż krwinki czerwonej), że bez problemu przenikają przez drogi oddechowe. Ale nie tylko cząsteczki stałe dotkliwie uszkadzają płuca. Czynią to również zanieczyszczenia gazowe. Taki na przykład dwutlenek siarki (SO2), który powstaje w wyniku różnych procesów przemysłowych (produkują go m.in. elektrownie zasilane węglem), powoduje nie tylko reakcje astmatyczne, ale również zapalenie oskrzeli, czy rozedmę płuc.

Zaostrzenie alergii i astmy

Jak dowodzą badania, zanieczyszczone powietrze ma wpływ na zaostrzenie alergicznego nieżytu nosa oraz zwiększenie ryzyka jego wystąpienia. Przede wszystkim dlatego, że nos stanowi pierwszy filtr dla organizmu, przez który przedostają się pyły i inne toksyczne substancje. Jeśli ich toksyczność i ilość jest duża, uszkadzają one błonę śluzową nosa, powodując upośledzenie drożności nosa oraz wystąpienie w nim stanów zapalnych. Pozbawiony filtra organizm nie potrafi już ochronić się przed napływem alergenów, w związku z czym naraża dolne drogi oddechowe na kontakt z zanieczyszczeniami powietrza, które następnie powodują np. nadreaktywność oskrzeli. Brak ochrony przed pyłami nasila również odpowiedź błony śluzowej dróg oddechowych na alergeny wziewne, w związku z czym następuje zaostrzenie objawów alergii.

Zanieczyszczenia powietrza powodować mogą zwiększenie ilości alergenów poprzez zwiększenie biodostępności w powietrzu. Na przykład stymulowanie przez dwutlenek azotu ziaren traw powoduje uwalnianie z nich cząsteczek, które zawierają w sobie alergeny. Dwutlenek azotu powstaje w wyniku produkcji spalin samochodowych. Jeśli więc ktoś jest uczulony na pyłki traw lub np. pyłki ambrozji i mieszka przy trasie szybkiego ruchu, jest bardziej narażony na kontakt z alergenem, gdyż dwutlenek azotu zwiększa biodostępność tego pyłku. Podobne nasilenie pyłków powodować może duża ilość znajdującego się w pobliżu ozonu. Ozon może też wpływać na zwiększenie alergenu w danym pyłku. Dowodzą tego badania Masuch i wspólników, którzy udowodnili, że ekspozycja na ozon trawy Lolium perene powoduje zwiększenie w niej alergenu Lol p 5.

Jakie są największe źródła zanieczyszczeń powietrza?

Do największych źródeł zanieczyszczeń powietrza zalicza się spalanie paliw, które uwalnia do otoczenia tlenek węgla i dwutlenek węgla, dwutlenek siarki, jak również pyły drobne typu PM 10, PM 2,5. Pyły drobne PM 10 są szkodliwe ze względu na zawartość benzopireny, dioksyny, furany – czyli rakotwórczych metali ciężkich. To one odpowiadają zarówno za ataki kaszlu, jak i świszczący oddech. Pyły PM 2,5 ze względu na swoją niewielką objętość i przenikanie do pęcherzyków płucnych powodują m.in. nasilenie astmy. Tlenek węgla powstający przy spalaniu paliw to z kolei jeden z najbardziej toksycznych gazów. Kiedy występuje w mniejszych stężeniach może wywołać bóle głowy, spowodować uczucie rozbicia, czy też sprawić, że będziemy mieć problemy z koncentracją. Z kolei wysokie jego stężenie może doprowadzić do śmierci. Największym źródłem zanieczyszczeń w domu są natomiast produkty spalania paliw, które wykorzystywane są do ogrzewania pomieszczeń czy przygotowywania posiłków, jak również dym pochodzący z tytoniu.

W jaki sposób można zmniejszyć kontakt z zanieczyszczeniami powietrza?

Na zanieczyszczenie powietrza nie mamy obecnie zbyt dużego wpływu. Każdy z nas oczywiście powinien ograniczyć używanie samochodu, zmienić piece węglowe na gazowe i zainteresować się bardziej ekologicznym podejściem do życia np. kupowaniem rzeczy z naturalnych materiałów, jednak w praktyce jest to dość trudne do osiągnięcia. Dlatego też za wszelką cenę, kiedy stan powietrza atmosferycznego jest naprawdę niekorzystny, powinniśmy stosować się do kilku zasad:

  • Śledźmy prognozy dotyczące smogu i w dniu jego natężenia starajmy się nie wychodzić z domu (lub wychodzić jak najmniej). Kiedy już musimy pójść na spacer, załóżmy przeciwpyłową maskę na twarz z filtrem HEPA.
  • Zaopatrzmy się w oczyszczacze powietrza, które pozwolą nam oczyścić powietrze w domu od pyłków i pyłów. Aby urządzenia te skutecznie działały, muszą posiadać filtr HEPA. Ale nie może to być filtr „typu HEPA” albo „o działaniu podobnym do HEPA”, bo podróbka nie będzie filtrowała tak dobrze jak oryginał. Dzięki oryginalnym filtrom HEPA można usunąć nawet takie cząsteczki, które mają 0,3 mikrona wielkości, a więc: roztocza, cząsteczki spalin, pyłki, bakterie. Dobry oczyszczacz musi też mieć wbudowany filtr węglowy, który zatrzyma w sobie lotne związki organiczne, jak również substancje chemiczne typu: styren, formaldehyd, toulen, gaz ziemny, tlenek węgla.
  • Jeśli chcemy, aby szkodliwe cząsteczki nie wlatywały do naszego domu, nie wietrzmy mieszkania, kiedy jest smog.
  • Kiedy wracamy do domu ze spaceru, dokładnie przemyjmy twarz, oczy, nos oraz przepłuczmy buzię wodą. W ten sposób zmyjemy z siebie choć trochę szkodliwych cząsteczek.
  • Zadbajmy o oczyszczenie filtrów i przewodów wentylacyjnych, które mamy w domu. Jeśli zapominamy o regularnym ich oczyszczaniu, mogą stanowić źródło pleśni, kurzu oraz alergenów i związków chemicznych. Standardowo filtry powinno się wymieniać raz do roku. Raz w roku powinno się też oczyścić przewody wentylacyjne (oczywiście nie samodzielnie, tylko przy pomocy specjalistycznej firmy). Dzięki temu szkodliwe substancje i alergeny nie będą się przedostawać do twojego mieszkania i nie będą powodowały nasilenia alergii.

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Źródła:
-A. Szczepańska, Oddziaływanie smogu z genami w chorobach alergicznych i astmie, „Alergia” 2018, nr 4, s. 13-15. Dostęp online 16 maja 2019 http://alergia.org.pl/index.php/2019/05/10/oddzialywanie-smogu-z-genami-w-chorobach-alergicznych-i-astmie/
-P. Dąbrowiecki, Czy powietrze może szkodzić, „Alergia” 2018, nr 2, s. 30-31. Dostęp online 16 maja 2019
-http://alergia.org.pl/wp-content/uploads/2018/10/2_2018_D%C3%91browiecki_Czy_powietrze_mo%E2%95%9Be_szkodzi%C3%A5.pdf
-P. Rapiejko, A. Lipiec Zmiany klimatu i zanieczyszczenie powietrza a ANN, „Alergia” 2018, nr 2, s. 5-8. Dostęp online 16 maja 2019 http://alergia.org.pl/index.php/2018/10/22/zmiany-klimatu-i-zanieczyszczenie-powietrza-a-ann/
-S. Bennett, Jak zwalczyć alergię w 7 dni, Warszawa 2015, s. 127-143
-http://www.alergia-allegra.pl/sposoby_walki_ze_smogiem.html
-https://airly.eu/pl/pyl-zawieszony-czym-jest-pm10-a-czym-pm2-5-aerozole-atmosferyczne

polecane: Profesor Jacek Jass: Jak zdrowo żyć, by uniknąć nowotworu

Wideo

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3