MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Zapomniana zbrodnia komunistycznego reżimu. W tym roku przypada 78 rocznica deportacji mieszkańców Górnego Śląska do ZSRS

Adam Tobojka
Adam Tobojka
W 1945 roku na terenach Górnego Śląska represjom z strony radzieckich okupantów uległo co najmniej 200 tysięcy mieszkańców regionu. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE
W 1945 roku na terenach Górnego Śląska represjom z strony radzieckich okupantów uległo co najmniej 200 tysięcy mieszkańców regionu. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE Archiwum DZ
Przypadająca w tym roku 78 rocznica Tragedii Górnośląskiej obchodzona będzie w Katowicach-Murckach. W 1945 roku przez teren Górnego Śląska przetoczyła się fala sowieckich represji, która pochłonęła kilkadziesiąt tysięcy ofiar. Deportacje na roboty przymusowe do Związku Radzieckiego to dramat tysięcy śląskich rodzin.

Po wkroczeniu na teren Górnego Śląska Armii Czerwonej region ten dotknęła fala represji politycznych, zainicjowanych przez armię radziecką. Z rozkazu Ławirientija Berii z 11 stycznia 1945 roku NKWD przeprowadziło szereg aresztowań „podejrzanych politycznie” osób. W praktyce oznaczało to setki umotywowanych politycznie zatrzymań i deportacji, które nasiliły się w lutym tamtego roku, gdy postanowieniem Państwowego Komitetu Obrony ZSRS zadecydowano o zmobilizowaniu na terenach przyfrontowych uznanych za Niemców mężczyzn w wieku 17-50 lat. Do końca wiosny 1945 roku z terenów Górnego Śląska aresztowano, internowano i deportowano co najmniej 46 202 mieszkańców regionu, w tym co najmniej 2600 kobiet. Wywożeni na tereny dzisiejszej Ukrainy, Gruzji, Kazachstanu i Rosji trafiali do obozów pracy i jenieckich. Spośród wszystkich deportowanych, w obozach tych życie straciła niemal jedna trzecia.

Ludność Górnego Śląska podlegała represjom nie tylko ze strony Sowietów, lecz także rodzimego komunistycznego aparatu przemocy. Symbolem tych prześladowań są zbrodnicze obozy karne w Świętochłowicach-Zgodzie, Mysłowicach i Łambinowicach. W czasach Polski Ludowej zbrodnie Armii Czerwonej i władz komunistycznych na Górnym Śląsku w 1945 r. były tematem tabu. Dopiero po przełomie 1989 r. tematyka ta pojawiła się w przestrzeni publicznej, zyskując określenie Tragedii Górnośląskiej. W 2010 r. Sejmik Województwa Śląskiego, a w 2012 r. Sejmik Województwa Opolskiego przyjęły uchwałę o corocznym upamiętnianiu Tragedii Górnośląskiej, jako termin wyznaczając koniec stycznia.

Instytut Pamięci Narodowej w Katowicach włączył się w wyjaśnienie Tragedii, opisywanie jej, a także realizowanie projektów edukacyjnych i wydawniczych z nią związanych.

W 2020 r. ukazało się drugie wydanie, rozszerzone i zaktualizowane, teki edukacyjnej „Deportacje Górnoślązaków do ZSRS w 1945 roku“. W 2021 r. IPN wydał „Księgę aresztowanych, internowanych i deportowanych z Górnego Śląska do ZSRR w 1945 roku“ autorstwa dr. Dariusza Węgrzyna. Publikacja zawiera 46200 biogramów mieszkańców Górnego Śląska internowanych, aresztowanych i deportowanych do pracy przymusowej w ZSRS w 1945 r. Każdy z nich został opracowany na podstawie dokumentów proweniencji polskiej, niemieckiej i rosyjskiej oraz relacji świadków. Książka jest jednym z nielicznych przykładów upamiętnienia imiennego dużej akcji deportacyjnej okresu II wojny światowej. Zawiera personalia i krótkie biogramy około 95% wszystkich deportowanych do ZSRS Górnoślązaków, którzy w okresie od lutego do kwietnia 1945 r. trafili do łagrów i pracowali tam nawet do końca 1949 r. W 2022 r. ukazała się infografika „Deportacje Górnoślązaków do ZSRS w 1945 roku“. To kolejny materiał edukacyjny poświęcony temu zagadnieniu przygotowany w Oddziałowym Biurze Edukacji Narodowej w Katowicach.

W tym roku obchody upamiętniające 78 rocznicę Tragedii Górnośląskiej odbędą się 29 stycznia w dzielnicy Murcki. W programie uroczystości przy mogile żołnierzy węgierskich rozstrzelanych w 1945 r. przez Armię Czerwoną oraz wykład dr Kornelii Banaś poświęcony deportacjom Górnoślązaków w 1945 r. do ZSRS w Miejskim Domu Kultury „Południe” w Katowicach Filia nr 2 w Murckach, ul. P. Kołodzieja 42. Wykład zaplanowano na godz. 17.15. 7 lutego o godzinie 11:00 w Muzeum w Tarnowskich Górach odbędzie się skierowana do młodzieży prelekcja lekcja Ryszarda Mozgola „Tragedia Górnośląska 1945. Fakty i interpretacje".

Nie przeocz

Zobacz także

Musisz to wiedzieć

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Od jutra strefa buforowa na granicy z Białorusią

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na dziennikzachodni.pl Dziennik Zachodni