Ostateczne rozwiązanie

Marek S. Szczepański
Samobójcza śmierć Andrzeja Leppera wywołała liczne komentarze, zarówno w grupie rodzimych polityków, dziennikarzy, jak i ludzi spoza tych kręgów.

Nieczęsto zdarza się bowiem, aby w ten sposób odchodził były wicepremier i minister, niegdyś wpływowy, choć dla wielu nie stanowiący wzoru do naśladowania. Zgodnie z zasadą de mortuis nihil nisi bene - o zmarłych mówić trzeba dobrze albo wcale - w pośmiertnych opiniach koncentrowano się na stanowczości, determinacji i chłopskim uporze lidera Samoobrony. Dla jego bliskich współpracowników ta śmierć była szokiem, zdarzeniem kompletnie nieprzewidzianym i nieoczekiwanym.

Gdzieś na dalekich marginesach pojawiły się szersze pytania o skalę zachowań samobójczych w transformacyjnej Polsce. Warto przypomnieć, że co roku życie odbiera sobie blisko 4500 rodaków, czyli ziemski padół opuszcza małe miasteczko. Co więcej, istnieje jeszcze zjawisko ciemnej liczby. Odnosi się do podejmowanych nieskutecznie prób targnięcia się na życie. Bardzo często rodziny, ze względu na źle pojmowane poczucie wstydu, z niefrasobliwości i braku wiedzy, nie zgłaszają takich przypadków na policję, a co skrajnie nieodpowiedzialne - nie dbają o wsparcie psychiatryczne i psychologicznie niedoszłej ofiary. Wcześniej czy później dojdzie do recydywy, pewnie w końcu skutecznej, a samobójstwo przyjmie jedną z czterech postaci.

Pierwsze z nich, altruistyczne, polega na tym, że samobójca z miłości do państwa, władcy, społeczeństwa czy najbliższych poświęca swoje życie. Często przywołuje się w tych przypadkach losy lotników Boskiego Wiatru - kamikadze. W warunkach polskich - odchodzą ludzie nieuleczalnie chorzy, którzy nie chcą być ciężarem dla rodziny i siebie samych. Samobójstwo drugiego typu, egoistyczne, wiąże się z głębokim poczuciem osamotnienia, społecznej zbędności i braku zainteresowania innych.

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera
Trzeci rodzaj nazywany bywa samobójstwem anomijnym albo anomicznym. Ten skomplikowany termin greckiego pochodzenia kryje w istocie prostą treść. Anomia to stan załamania lub zniszczenia pewnego ładu, do którego ludzie przyzwyczajali się latami. Tak było z realnym socjalizmem. Jego upadek wywołał głębokie niezadowolenie w wielu grupach społecznych, traumę, a w skrajnych przypadkach pchnął do śmierci. I wreszcie samobójstwo fatalistyczne odnosi się do tych zachowań, kiedy ludzie odchodzą w przekonaniu, że takie jest ich przeznaczenie, że dzięki temu znajdą się w lepszym świecie.

Mężczyźni w Polsce cztero-, czy nawet pięciokrotnie częściej niż kobiety skutecznie podejmują próby samobójcze. Robią to w sposób jednoznacznie inwazyjny, nie pozostawiający żadnych wątpliwości co do celu postępowania. Kobiety, poprzez próby samobójcze mniej drastyczne, raczej próbują komunikować swoje osamotnienie, złe nastroje czy poczucie przegranej. W obu jednak grupach motywy desperacji są zbliżone.

Przede wszystkim kluczowym czynnikiem wpływającym na odbieranie sobie życia ma kondycja rodziny lub związku partnerskiego, w którym desperat lub desperatka pozostaje. Warto pamiętać, że rozwód jest zdarzeniem psychicznie wyniszczającym wszystkich jego aktorów. U źródeł radykalnych poczynań kryje się nierzadko zawiedziona miłość, odrzucone uczucie, zdrada. Nie lekceważyłbym w żadnej mierze utraty pracy, kłopotów finansowych, widma bezrobocia i zagrożenia egzystencjalnego.

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera
I wreszcie, choroby psychiczne, onkologiczne, rodzące lęk przed cierpieniem.

W dziesiątkach przypadków socjolog analizujący zachowania samobójcze, jest kompletnie bezradny. Z udostępnianej dokumentacji sądowej czy policyjnej nie można wnioskować o powodach tych nieodwracalnych czynów. Młody, zdolny i przystojny chłopak, bez śladów zaburzeń psychicznych odbiera sobie życie, nie pozostawiając najbliższym listu pożegnalnego tłumaczącego ten drastyczny czyn. Podobnie jak młoda dziewczyna, z dobrej rodziny, ze znakomitymi osiągnięciami szkolnymi, lubiana przez rówieśników i belfrów. Można się domyślać, że jakiś szczególny typ wrażliwości, ukryty pod teatralną maską twardziela, brata łaty, człowieka otwartego, popycha do tych nadzwyczajnych zachowań.

Erich Maria Remarque, niemiecki pisarz, którego dzieło Na Zachodzie bez zmian przeszło do kanonu światowej klasyki, mawiał: "Samotność, prawdziwa samotność bez złudzeń, to stan poprzedzający obłęd lub samobójstwo".

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera

Wideo

Komentarze 3

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

l
lecter

Panie Szczepanski, pisałem do Pana maila. Pan artykuły bijana głowę durczoka czy smolorza. Czekam na kolejne. Pozdrawiam, jeśli czyta Pan komentarze

N
Nicki Tm

Trzecia slaska czesc tryptyku zostalaby w tei rzeczywistosci ocenzurowana
i do czasu odejscia Donalda nie bedzie publikowana.

N
Nicki Tm

"O samobojcy Lepperze"

Listy do wyborow chcial ukladac,
i psychiatrycznie nie mial czasu sie badac.

W sobote na grillu nie zjadl juz nic, niewiele,
tak samo na obiad proszony w niedziele.

I pewna stopklatka po poludniu w biurze zapadla,
bo jak tu mowia,
przedtem rankiem znow samotnosc w robocie go dopadla.

Rusztowanie posciagali,
Andrzeja w ziemi schowali

"Und über einen Soziologen"

Und hier sagt unablässig ein Soziologe zum tausendsten male
ich sehe bloß einen Selbstmörder in dem Manne.

Ob ein verzweifelter Bauer oder Politiker verschied,
für mich macht das ja keinen Unterschied.

Ich schreib hier nicht um zu trauern,
hier habe ich einen Autrag von jemand anvertrauern.

So wenig Erich Maria mit seinen Versen hier paßt,
alle Zweifel werden mit meinem Gekritzele vergasst!

Fragt nicht nach den Gründen,
so werdet ihr in 3RP bitter sünden.

Dodaj ogłoszenie