Lysko: Śląska mowa z serca, z duszy

Alojzy Lysko
arc.
Rada Języka Polskiego orzekła: "język używany tradycyjnie przez mieszkańców Górnego Śląska jest częścią dialektu języka polskiego".

Szkoda, że to zacne grono spojrzało na problem tylko przez "szkiełko i oko", nie pytając o zdanie swoich serc. Wszak "serce przemawia silniej..."

My, Górnoślązacy, z tą opinią zgodzić się musimy, bo stoi za nią racja państwa. Zgodzą się nasze głowy, lecz nigdy serca! One przemawiają silniej.

"Mowo ojców mych wspaniała,
Któraż jak ty doskonała,
Któraś giętsza, foremniejsza
W słowach, zwrotach ozdobniejsza,
Obcy dźwięk cię nie zagłuszy, Boś ty jedna, z serca, z duszy..."

Takiej miłości do języka naszych ojców uczył sto lat temu (1888) Juliusz Ligoń. I my dziś mamy się tego języka wyprzeć? My swego języka - tego pierwszego znaku tożsamości - nigdy się nie wyprzemy! Będziemy w nim nie tylko "godać", ale przede wszystkim pisać, tworzyć. Nam jest potrzebna książka śląska! Piękna, mądra, uduchowiona, sięgająca szczytów śląskiego Logosu - tego natchnionego Słowa, które ma moc łączenia ludzi iprzekuwania rzeczywistości. Nam potrzebna jest własna literatura, która będzie najlepiej odbijać życie przeszłe i obecne regionu, potrzebna jest biblioteka śląska gromadząca cały dorobek duchowy regionu.

Tego nie zapewnią konkursy gwary śląskiej. Słowo mówione jest ulotne, nie pobudza do refleksji, nie rozwija myślenia. Wielkie dzieło - konkurs gwary "Po naszymu, czyli po śląsku", zapoczątkowane dwadzieścia lat temu przez panią Marię Pańczyk - chyba w sposób nieoczekiwany dla pomysłodawczyni przemieniało się stopniowo z krasomówstwa na pisarstwo.
Książek o nieunormowanej śląszczyźnie ukazuje się coraz więcej i niewiele tu pomogą werdykty językoznawców - śląskiego słowa pisanego, w tym artystycznego jest i będzie coraz więcej. Ziemia górnośląska pod piórami twórców ożyła. Piszący prowadzą z nią serdeczny dialog, szukając wciąż nowych odpowiedzi na jej potrzeby życia.

Język polski nie zapewni tej twórczości rytu górnośląskiego. O regionalnych problemach musimy mówić i pisać we własnym języku - śląskim! Żałować więc należy, że zacne grono językoznawców tego aspektu nie wzięło pod uwagę, i że w ogóle nie dostrzegło coraz wyższych aspiracji kulturowych Górnoślązaków.

Najnowsze informacje o epidemii koronawirusa

Wideo

Komentarze 90

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

n
nika

Synku, jak niy wiysz ło czym godosz, to sie niy łodzywej. Nojpiyrw szkoła skonczyć, a potym starzików pouczać.
Padosz: "(powinno być jum)". Niy powinno być "jum", ale "jom", abo jeszcze inaczyj, bo niy ma takiyj litery w jynzyku polskim, co by łoddała tyn dzwiynk w wyrazie "jom", czy tyż "jum" jak twierdzisz. Skoro ci słon na ucho nadep, to ty słyszysz "u", ale to jest coś pośredniego pomiyndzy "o" a "u", czyli tzw. "o pochylone", podobnie jak na kresach wschodnich jest "e pochylone, używane np. w Panu Tadeuszu, waszyj sztandarowyj poezyi podobno. A skoro pochylone "o", to niy pisze sie przez "u", ino przez "o", ćwoku. Tak samo jak mozesz pedzieć "swica", ale "świeca" z kryseczkom nad e (jak we francuskim), a niy "swica". Beztoż Ślonzok nigdy niy napisze "sum" zamiast polskiego "są", ino "som", bo to przeca niy ryba :). Niy napisze "kuń" ino "koń", itd.
Jak jeszcze do tyj pory tego niy spokopiles, to nazod do szkoły, syneczku :). Uczyć sie pilnie swojego jynzyka, bo jak na razie to Ślonzoki znajom twoja mowa lepi łod ciebie. Niy ma cie wstyd?

W
Wnuczek

Kochany dziadku nie wiedziałem że ty masz już 400 lat.Jesteś najstarszym człowiekiem na świecie.A podobno to najstarszym człowiekiem jest 115 letni Japończyk,jak te media kłamią.Kochany Dziadku
I -powstanie wybuchło w Mysłowicach a nie w Tychach ( Paprocany ) jak podają niektórzy polscy historycy.Co do naszego chłopskiego pochodzenia zgadzam się z tobą całkowicie,z tym że kochany oraliśmy w innym regionie.Pa dziadku, dbaj o swoją pompkę ,lekarstwa cały czas drożeją!

Ś
Ślązak

Ja w moim wpisie poruszyłem sprawę preparowania historii Śląska przez Polaków,nie pytałem o przyczyny dla których król przehandlował Śląsk,jak również nie pytałem o czym mysleli Rosjanie gdy sprzedawali Alaskę.Absurdalne są Twoje próby tłumaczenia króla.Może wytłumaczysz dlaczego i po co te fałsze,lub dlaczego "towar" raz sprzedany,odbiera się szablą ?

r
rebeliant

Achim,daj sobie spokoj,i tak tego nie hycum.

A
Achim

I juz...nalezy to sie nam jak psu kiełbasa...ślazacy mieszkaja na ślasku...polacy w panstwie polskim...a marsjanie na marsie czy wam sie to podobo czy niy... a jak nie to wstrzymacie pieniędzy na jezyk polski to moze wszyscy obligatoryjnie przechodzimy na angielski....w koncu Wam polakom nikt nie zabrania pisac, mówic i myslec po polsku ale za wasze pieniadze a nie za nasze ślaskie, kaszubskie i innych mniejszosci...Dlaczego narzucacie nam swój jezyk...róbcie to z własnych kieszeni a nie panstwowych polacy...szanujcie inne narody!!!zwłaszcza mniejszosc ślaska która jak nazwa mówi zamieszkuje terytorium Ślaska...Oni są u siebie i chca za pieniadze wypracowane tutaj czyli panstwowe dotowac tak jak wy swoj jezyk...czy wszystko jasne?

F
Fidel

Wstyd dziadzie,że wypierasz się że jesteś gorolem.

F
Franz

Dobrze że nie napisał że jest Polskim,Ślązakiem.No cóż zamiast jeżdżenia dziecięcym wózkiem po polskich śmietnikach i grzebania w nich,wybrał jazdę Audi.Chyba jest zadowolony i sumienie go nie żere,ustąpił miejsca na śmietniku ludziom bardziej potrzebującym!

W
Wnuczek

Kochany dziadku,piszesz prozą,wiersz musi się rymować,rozumiesz dziadku,rymować!!!,Kochanowskim to ty nie będziesz ,nawet nie będziesz zwykłym wierszokletą.Bardzo mi się dziadku podoba"Bronili jom ( powinno być jum)przed Niymcami i inkszym chacharstwym) i tak rozmyślałem dziadku, o tym inkszym chacharstwie,i doszedłem do wniosku że to inksze chacharstwo ,to nasi ziomkowie, Polacy.Prawdę powiedziawszy dziadku nie spodziewałem się tego po tobie.Wiem dziadku choroba i starość zawsze idzie w parze,konsultuj swoje posty z achimem z Chebzia z Władkiem,może z Korfrantym dawno nie widzianym na forum,może z babcią.Pa dziadku.Dbaj o swój mięsień sercowy,i pisz dużo i często ,ale z sensem.

h
hehehe

Czy oglądałeś kiedykolwiek dziadku mapę,założę się o pięćdziesiąt groszy że o atlasie tylko słyszałeś!Popatrz sobie na mapę i zobacz jak wielkie są Czechy a jak wielka jest Polska.Ile ludności mają Czechy ile Polska.Rosjanie myśleli o kasie a Kazimierz Wielki (skąd taki przydomek) o swojej głowie żeby nie spadła mu razem z koroną.

G
Gość

zapominasz o jednym---Rosjanie sprzedali Alaskę bo myśleli o kasie.

A Król zrzekł się (praw do) Śląska ,bo nie miał innego wyboru.

Całą Polskę inaczej zajęliby(przejęliby) "Luksemburczycy".

s
sprzedawca oczy wiście

.

p
pytek

Ktoś wie gdzie można kupić "Czyste oczy", p. Lyski??

c
czytelnik

Cztery tomy: Pod szczytami Alp, W bunkrach wału atlantyckiego, W okopach frontu wschodniego, W objęciach śmierci. Całość w godce, mało?

f
firiduri

Szanowny Panie Lysko! Zacne grono językoznawców nie zabrania Ślązakom mówić, pisać i myśleć po śląsku. Trudno sobie nawet wyobrazić, aby w dobie internetu i powszechnego dostępu do mediów, mógłby ktoś skutecznie stać na drodze wyższym aspiracjom kulturowym Górnoślązaków. Posługuje się Pan językiem polskim w takim stopniu, że może być Pan wzorem dla niejednego Polaka. Dlaczego nie pisze Pan również po śląsku? Nie zakłada biblioteki, nie gromadzi uduchowionego śląskiego słowa?
Pani Pańczyk przecież się nie pytała o pozwolenie. Zrobiła to co uważała za słuszne i nie skarżyła się na szanowne grono językoznawców.

G
Gość

Często i gęsto czytam na tym forum o odłączeniu Śląska,i o tym że byli tacy którzy bronili Śląska przed Niemcami.Takimi parszywymi kłamstwami stwarza się wrażenie że Śląsk zostal Polsce siłą odebrany.Prawdą jest,że został przez Polaków najnormalniej w świecie przehandlowany,na co są dowody w postaci traktatu Trenczynskiego,podpisany przez jednego z najbardziej poważanych władców tego kraju. W związku z tym,wszelkie tu prowadzone dyskusje są czystą teoria.Wyobrażcie sobie Rosjan mających pretensje do sprzedanej przez nich Amerykanom Alaski.Przez kilka stuleci Polacy nawet nie wspominali o Śląsku,dopiero odkryte tu skarby,a przede wszystkim wybudowane tu cuda techniki na owe czasy,wzbudziły ich zainteresowanie tym regionem i sprzedanymi razem ztą ziemią ludzmi.
Schluss - Feierabend.

Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3