Nasza Loteria - pasek na kartach artykułów

Najpiękniejsze cmentarze na Śląsku? Oto nasze propozycje: Bytom, Katowice, Żory, i? Tutaj warto zajrzeć we Wszystkich Świętych! LISTA

Danuta Pałęga
Danuta Pałęga
Cmentarz miejski w Katowicach
Cmentarz miejski w Katowicach fotopolska.eu / Wikimedia Commons
Śląsk, z bogatą historią i różnorodnością kulturową, skrywa wiele niezwykłych miejsc, które przykuwają uwagę zarówno swoją architekturą, jak i duchem przeszłości. Jednym z takich miejsc są cmentarze, które głównie pełnią rolę miejsca spoczynku zmarłych. Stanowią też ważne źródło wiedzy o regionie. Najpiękniejsze cmentarze na Śląsku to prawdziwe arcydzieła sztuki sepulkralnej, które przyciągają zarówno miłośników historii, architektury, duchowości oraz spirytyzmu, jak i osób ceniących spokój i piękno otaczającej przyrody...

Spis treści

Najpiękniejsze cmentarze na Śląsku. Te miejsca są magiczne!

Cmentarz to nie tylko miejsce żałoby, ale także przestrzeń, w której spotykają się różne style architektoniczne i kultury. Na Śląsku znajdziemy cmentarze, na których można podziwiać nagrobki w stylu neogotyku, secesji czy modernizmu.

Wiele z tych miejsc kryje w sobie historie znanych postaci, które wpłynęły na kształtowanie kultury i tożsamości regionu.

Najpiękniejsze cmentarze na Śląsku często położone są w malowniczych miejscach, otoczone zielenią i drzewami, co dodaje im uroku i spokoju.

Najpiękniejsze cmentarze na Śląsku? Oto 7 naszych propozycji:

To idealne miejsce do refleksji i zadumy, a także do spacerów, podczas których można odkrywać zapomniane historie zapisane na nagrobkach.

Warto odwiedzić te miejsca nie tylko ze względu na ich piękno i wartość historyczną, ale także po to, aby docenić dziedzictwo kulturowe i społeczne Śląska.

Cmentarze stanowią niezwykłą mozaikę przeszłości, która ukazuje bogactwo tradycji i dziedzictwa naszego regionu.

1. Cmentarz Hutniczy w Gliwicach

W 1798 roku powstanie Królewskiej Odlewni Żeliwa w Gliwicach oznaczało początek przemysłowej rewolucji w mieście. Specjaliści, w tym hutnicy i artyści-modelarze, zjechali do miasta, tworząc nową społeczność. Dla nich władze huty utworzyły Cmentarz Hutniczy.

Powstał on około 1808 roku, zajmując teren o powierzchni 0,57 ha w pobliżu huty. Był prostokątny i składał się z głównej alei oraz kilku alejek poprzecznych. Na głównej alei umieszczono żeliwny krzyż, nad którym stały rzeźby lwów. W centrum znajdował się grobowiec Ferdynanda von Einsiedela zbudowany w stylu neoklasycystycznym z kolumnami w porządku doryckim.

Cmentarz doświadczył tragedii w czasie plebiscytów i powstań śląskich, gdy nielegalny skład amunicji wybuchł, zabijając francuskich żołnierzy i niszcząc kaplicę grobową hrabiego von Einsiedela.

Podczas wojny i tuż po niej cmentarz służył jako miejsce pochówku ofiar działań wojennych, terroru Armii Czerwonej oraz ofiar tyfusu w obozie dla niemieckich przesiedleńców. Po wojnie pochowano tam także repatriantów, a ostatni pogrzeb odbył się w 1949 roku.

W latach 50. XX wieku cmentarz został poważnie zniszczony, gdy usuwano niemieckie napisy z nagrobków i kradziono żeliwne elementy z grobów.

Obecnie dzięki działaniom stowarzyszenia Gliwickie Metamorfozy i jego sympatyków cmentarz został odrestaurowany. Odtworzono część zabytkowych nagrobków i umieszczono tablice informacyjne opisujące historię miejsca i pochowanych na nim osób.

Spoczywają tam osoby, który przyczyniły się do przemysłowego rozwoju Gliwic, takie jak John Baildon, konstruktor maszyn August Holtzhausen czy rzeźbiarz Theodor Kalide.

2. Stary cmentarz żydowski w Cieszynie

Stary Cmentarz Żydowski w Cieszynie, przy ul. Hażlaskiej 39, to najstarsza z dwóch żydowskich nekropolii w mieście, obok Nowego Cmentarza Żydowskiego.

Działka pod cmentarz została nabyta w 1647 roku przez rodzinę Singerów. W 1785 roku przeszła na własność gminy żydowskiej w Cieszynie. Ostatni pochówek na tym cmentarzu miał miejsce w 1928 roku. W 1986 roku został wpisany do rejestru zabytków i obecnie jest własnością Gminy Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej.

Na terenie cmentarza zachowało się ponad 1500 nagrobków. Cała nekropolia ma powierzchnię 1,9 ha i jest otoczona murowanym ogrodzeniem.

Na Starym Cmentarzu Żydowskim w Cieszynie zachowało się 1576 nagrobków, przy czym najstarszy pochodzi z 1686 roku.

Pierwsze nagrobki to niewielkie, grube stele z piaskowca, z inskrypcjami wykonanymi dużymi ozdobnymi literami. W drugiej połowie XVIII wieku nagrobki stały się większe i zdobione elementami ornamentyki, takimi jak rozety i wici roślinne.

Około 1750 roku pojawiły się nagrobki z łukiem pełnym, a w latach 60. wzbogacone o ornamenty i elementy symboliczne, takie jak heraldyczne lwy, Drzewo Życia, dzban czy korona.

Inskrypcje na macewach są zwykle krótkie i proste, zawierają imię zmarłego, datę urodzenia i śmierci, oraz krótkie pochwały dotyczące jego cnotliwości i dobroczynności. Rzadziej pojawiają się dłuższe teksty, jak na nagrobku Izaaka, który zginął w 1791 roku, gdzie opisano jego tragiczną śmierć.

Nagrobki z drugiej połowy XIX wieku zaczęły tracić tradycyjny wygląd macew, odzwierciedlając asymilację Żydów. Pojawiły się elementy stylu neoklasycznego, a od połowy lat 50. obeliski. Niektóre z nich nie wykazują już cech identyfikacji religijnej i posiadają inskrypcje w alfabecie łacińskim, najczęściej w języku niemieckim. Materiał, z którego są wykonane, zmienia się z piaskowca na ciemny granit i wapień krystaliczny.

Na cmentarzu znajdują się także dwa nagrobki żeliwne z drugiej połowy XIX wieku, jednak nie zachowały się żadne nagrobki drewniane, które były stosowane w biedniejszych pochówkach.

Stary cmentarz żydowski w Cieszynie
Stary cmentarz żydowski w Cieszynie fotopolska.eu / Wikimedia Commons

3. Stary cmentarz w Żorach

Żory, z długą historią sięgającą średniowiecza, były miejscem wspólnego życia Polaków, Niemców i Żydów, jak również różnych wyznań chrześcijańskich. W mieście istnieją trzy nekropolie: katolicka, protestancka i żydowska. Tradycyjnie chrześcijanie chowali swoich zmarłych w okolicach kościoła. Żydzi mieli obowiązek zakładania cmentarzy oddalonych co najmniej 25 metrów od budynków.

Kościół parafialny pod wezwaniem św. Filipa i Jakuba, w północnej części miasta, służył jako miejsce pochówków mieszczan przez wiele lat. Jednak w początkach XIX wieku władze pruskie nakazały przerwanie pochówków w tym miejscu i utworzenie nowego cmentarza, oddalonego od zabudowań.

Pomimo zaleceń wybrano miejsce, które, choć bliższe, leżało poza murami miejskimi, gdzie kiedyś znajdowała się fosa. Pierwsze groby powstały tam w 1824 roku.

Do dziś na cmentarzu przy ul. ks. Klimka zachowało się ponad 400 nagrobków otoczonych zielenią drzew i bluszczem. Inskrypcje na nagrobkach wskazują na spoczywających tam ludzi, zarówno Niemców, jak i Polaków, którzy żyli razem i spoczywają obok siebie.

Cmentarz ucierpiał w XX wieku, po II wojnie światowej niszczyło się niemieckie inskrypcje.

4. Cmentarz miejski w Katowicach

Cmentarz katolicki przy ul. Francuskiej w Katowicach, założony w 1870 roku w związku z budową kościoła Najświętszej Marii Panny, to jedna z najstarszych i historycznie cennych nekropolii w mieście.

Sąsiaduje z cmentarzem ewangelickim, który powstał w 1856 roku, przy ul. ks. Konstantego Damrota i w większej części został zlikwidowany po roku 1945. Obydwa cmentarze wpisano do rejestru zabytków.

Cmentarz miejski otoczono ogrodzeniem, a przy ul. Francuskiej wybudowano neogotycką kostnicę oraz mieszkania grabarza.

W okresie międzywojennym stał się najbardziej prestiżowym cmentarzem w Katowicach. W 1936 roku koszt pochówku w okolicy kaplicy wynosił 1000 złotych.

Spoczywają tu m.in.: Aleksander Baumgardten - polski poeta i prozaik, Adam Didur - założyciel Opery Śląskiej, Wojciech Korfanty - polski przywódca niepodległościowy Górnego Śląska, Jerzy Ziętek - polski działacz państwowy, generał, Józef Rymer - jeden z przywódców III powstania śląskiego, poseł na Sejm Ustawodawczy RP, pierwszy wojewoda śląski.

5. Cmentarz Mater Dolorosa I w Bytomiu

Cmentarz Mater Dolorosa w Bytomiu, usytuowany przy ul. Piekarskiej 71, jest wpisany do rejestru zabytków. To najważniejsza nekropolia w mieście, o dużym znaczeniu historycznym i zabytkowym.

Oprócz samego cmentarza, na listę zabytków wpisano również grobowce, kaplice cmentarne i aleje z cennym starodrzewem. Ogrodzenie cmentarza również jest uważane za zabytek. Administrację sprawuje parafia św. Trójcy.

Początki nekropolii sięgają XVII wieku, ale rozwój miasta w XIX wieku spowodował brak miejsca na dalsze pochówki. Dlatego właśnie w 1866 roku wyznaczono nowy teren i powstały dwa cmentarze: Mater Dolorosa I w 1868 roku i Mater Dolorosa II w 1886 roku.

Na cmentarzu znajduje się neogotycka kaplica cmentarna z 1882 roku, zaprojektowana przez architekta Hugo Heera z Wiednia.

Niezwykle interesującym miejscem jest aleja przy zachodnim murze, gdzie znajdują się kaplice grobowe i nagrobki znanych bytomskich rodzin pochodzące z XIX wieku.

6. Cmentarz parafii św. Michała Archanioła w Rudzie Śląskiej

Cmentarz parafii św. Michała Archanioła w Rudzie Śląskiej powstał w 1896 roku i jest ważnym miejscem w historii dziejów miasta.

Na terenie nekropolii znajdują się dwa istotne pomniki. Pierwszy upamiętnia 25 górników zmarłych w katastrofie w dniu 18 lipca 1898 roku. Drugi pomnik honoruje ośmiu górników, którzy zginęli na swoich stanowiskach pracy od pocisku artyleryjskiego 27 stycznia 1945 roku.

Cmentarz jest miejscem wiecznego spoczynku powstańców śląskich, takich jak Oskar Moszny, Konrad Mrozek, Wilhelm Lukaszczyk, którzy polegli podczas ataku na placówkę Grenzschutzu w Orzegowie w dniu 18 sierpnia 1919 roku.

Spoczywa tu także Konstanty Latka (1848–1918), uczestnik powstania styczniowego i wojny prusko-francuskiej.

Nekropolia służyła intensywnie jako miejsce pochówku mieszkańcom gminy Orzegów do końca 1945 r. (po tym roku założono cmentarz komunalny) . Sporadycznie pochówków dokonywano tu jeszcze w latach 50-tych XX wieku.

Cmentarz parafii św. Michała Archanioła w Rudzie Śląskiej
Cmentarz parafii św. Michała Archanioła w Rudzie Śląskiej fotopolska.eu / Wikimedia Commons

7. Cmentarz Prawosławny w Sosnowcu

Cmentarz Prawosławny wchodzi w skład Cmentarza Wielowyznaniowego w Sosnowcu. Założony został w 1894 roku i zajmuje powierzchnię 0,9 ha.

Nekropolia związana jest z wybudowaniem cerkwi Świętych Wiery, Nadzieżdy i Ljub'wi w Sosnowcu oraz powołaniem parafii prawosławnej.

Charakterystyczne jest ogrodzenie cmentarza, wybudowane jako kamienny mur z dębową ażurową bramą.

Spoczywają tu m.in. Tatiana Gierek - polska lekarka, profesor nauk medycznych, specjalistka w zakresie laryngologii, kierowniczka Kliniki Laryngologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, Nadzieja Griniuk-Bardo - polski lekarz chorób zakaźnych, dyrektor a później patron Szpitala Przeciwgruźliczego w Sosnowcu przy ul. Pekin na Zagórzu, Jan Przemsza-Zieliński - popularyzator dziejów Sosnowca, Iwana Feszczenko Czopiwśkiego - ukraiński minister przemysłu i handlu w rządzie Wsiewołoda Hołubowycza, a następnie minister gospodarstwa narodowego i wicepremier w gabinecie Sergiusza Ostapenki - na cmentarzu znajduje się jego symboliczny nagrobek, Ariadna Gierek-Łapińska - polska lekarka, profesor nauk medycznych, specjalistka w zakresie okulistyki, kierowniczka Kliniki Okulistyki Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.

Jak wyglądają najpiękniejsze cmentarze na Śląsku? Zobaczcie zdjęcia!

Nie przeocz

Musisz to wiedzieć

od 7 lat
Wideo

Krzysztof Kolumb był polskim księciem?

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera