Śląskie kopalnioki

Marek SzołtysekZaktualizowano 
Śląski czasownik - godać, czyli mówić, odmienia się: jo godom, ty godosz, on godo, my godomy, wy godocie, oni godają. To dlaczego niektórym zdarza się w trzeciej osobie liczby mnogiej powiedzieć błędnie - oni godoją? Z niewiedzy?

Zatem źle godają ci, co godają, że godoją! Takie przekręcanie rozpowszechniło się jak chwasty w ogrodzie. I tak do najczęstszych błędnie wymawianych śląskich słów należą: kołAcz (ma być kołOcz), kołAczyk (ma być kołOczyk albo kołOczek), wodziAnka (ma być wodziOnka), krupniAk (ma być krupniok), bąclAk (ma być bąclOk) itd. Takie śląskie błędy plenią się nie tylko w mowie codziennej, ale również popełniają je dziennikarze w gazetach czy internecie.

Najbardziej jednak takie błędy rażą w radiu, telewizji i w reklamach. Choć powinniśmy być zadowoleni, że producenci dostrzegają kilkumilionowy śląski rynek i by mu się przypodobać, produkują po śląsku reklamy. Nie chcę tu jednak przytaczać konkretnych reklam, by nie być podejrzany o kryptoreklamę. Powiem tylko, że w większości z nich są śląskie błędy, wynikające albo z wadliwej wymowy, źle dobranych lub wprost nietrafionych słów, bądź ze sztucznej, nieco warszawskiej melodii śląskiego zdania. A jak ten problem rozwiązać? Na poziomie edukacji - są potrzebne w szkole podstawowej lekcje śląskiej mowy i kultury. Natomiast na poziomie mediów - potrzebny jest konsultant, albo jakiś prawdziwy Ślązok w redakcji.

Niestety, nie wystarczy mieszkać na Śląsku, by dobrze godać. A ci co tak przeceniają swoje możliwości, to potem: Godoją o kołaczach i krupniakach. (Uwaga! W poprzednim zdaniu zrobiono trzy błędy, znajdź je!). Zauważam jednak, że powoli sprawy idą ku dobremu, co poświadcza nowa telewizyjna reklama pewnej kawy. Producenci zadbali, by w śląskim tekście nie było nawet najmniejszego błędu, więc aktorowi przydzielono specjalnego konsultanta, który znał śląskie godanie.
Czy zatem łódzko-warszawskie środowiska filmowe zrozumiały wreszcie, że nie wszystko wiedzą najlepiej. To by było zbyt piękne. Na pochwałę zasługują tu szefowie od reklamy owej kawy, którzy pochodzą z Wielkopolski. A jak powszechnie wiadomo, Wielkopolanie, zwani też u nas Poznaniokami, mają zdecydowanie lepsze pojęcie o regionalizmach i bliżej im do kultury Ślązoków niż warszawioków.

Ślązoki mają jednak tej jesieni jeszcze inny powód do regionalnej radości. Otóż do naszych sklepów trafił wyjątkowo profesjonalnie wykonany nowy śląski produkt. Są to cukierki o nazwie - kopalnioki. I tu uwaga! Broń Boże proszę tego nie wymawiać - kopalniAki. Ma być kopalnioki i koniec, kropka. Tak też zresztą jest napisane na opakowaniu - śląskie kopalnioki. A co to takiego? Starszym Ślązokom tego nie trzeba przypominać, ale młodsi nie wiedzą, że jeszcze czterdzieści lat temu w każdym śląskim domu w biksie, krauzie, bojtliku, kastliku, tytce czy jeszcze w innym pojemniku były kopalnioki. Nazwa brała się z czarnego koloru tych cukierków, przypominających bryły węgla.

Ale kopalnioki też dlatego, że już od końca XIX wieku, właściciele kopalń rozdawali te cukierki górnikom po szychcie. Robili tak dla ochrony ich zakurzonego pyłem węglowym gardła. Tak, bo w składzie kopalnioka oprócz cukru i barwnika z węgla roślinnego, były też zdrowe i działające inhalacyjnie: olejek anyżowy oraz ekstrakty z dziurawca, melisy i mięty. Zatem wychodząc z kopalni, górnicy brali sobie po kilka cukierków, z myślą o sobie i czekających w domu dzieciach. I tak oto kopalnioki stały się najpopularniejszymi w dziejach naszego regionu śląskimi bombonami. Dobrze więc, że mamy możliwość wrócić do ich mamlania.
m.szoltysek@dz.com.pl

polecane: FLESZ: Wybory do Parlamentu Europejskiego. To musisz wiedzieć.

Wideo

Materiał oryginalny: Śląskie kopalnioki - Dziennik Zachodni

Rozpowszechnianie niniejszego artykułu możliwe jest tylko i wyłącznie zgodnie z postanowieniami „Regulaminu korzystania z artykułów prasowych”i po wcześniejszym uiszczeniu należności, zgodnie z cennikiem.

Komentarze 6

Ta strona jest chroniona przez reCAPTCHA i obowiązują na niej polityka prywatności oraz warunki korzystania z usługi firmy Google. Dodając komentarz, akceptujesz regulamin oraz Politykę Prywatności.
P
Pan Spam

tako godka to je prowda ze do niewtorych slunsko godka jest it's all Greek to me .

zgłoś
P
Pyjter

uo czym ty godosz ciulu?

zgłoś
k
kos

nawet lubie Pana pisanie ,pod warunkiem że choć trochę po polsku.Bo tego ciągłego przeinaczanie nie jestem w stanie znieść.Jak po śląsku mówi kobieta to się słuchać nie da.ordynarne.Mówcie jak chcecie ale nauczcie się trochę skromności,i jak Pan policzył te miliony co czekają na śląską godkę.Te śląskie godki to chyba powinny być w dodatkach regionalnych.Chociaż magę się pobawić,np.klap sztanga.czy klap sznita a może klop,to brzm,i jak szmaticzku na paticzku.

zgłoś
francik

Z tom godkom to jest jak na lekcji biologi:godka miedzy rechtorkom a Francikem,
Francik-co to jest,-to jest ptok. nie ptok a ptak.
a jekiego koloru jest ten ptak? -ten ptak jest czorny, nie czorny a czarny.
a jak nazywa sie ten ptak? SRAKA padol Francik. bez komentarza.

zgłoś
slonzok

panie Szoltysek,dobrze "gadasz",tak godajom poloki kerzy chcom godac po slonsku bo slyszeli ze dzwoniom ino nie wiedzom kaj.Ze slonsko godka jest w modzie to z tego mogymy sie ino cieszyc bo jeszcze nie tak downo to byli my wysmiewani za slonsko godka.Kopalnioki znomy bo nom smakowaly ale chca przipomniec,ze jest jeszcze jeden produkt na rynku kery nazywo sie "oblaty".pierwy to bolo w kozdym sklepie,za komuny to sie straciolo a teraz zas sie pokazujom.ino tak dali.

zgłoś
Dodaj ogłoszenie

Wykryliśmy, że nadal blokujesz reklamy...

To dzięki reklamom możemy dostarczyć dla Ciebie wartościowe informacje. Jeśli cenisz naszą pracę, prosimy, odblokuj reklamy na naszej stronie.

Dziękujemy za Twoje wsparcie!

Jasne, chcę odblokować
Przycisk nie działa ?
1.
W prawym górnym rogu przegladarki znajdź i kliknij ikonkę AdBlock. Z otwartego menu wybierz opcję "Wstrzymaj blokowanie na stronach w tej domenie".
krok 1
2.
Pojawi się okienko AdBlock. Przesuń suwak maksymalnie w prawą stronę, a nastepnie kliknij "Wyklucz".
krok 2
3.
Gotowe! Zielona ikonka informuje, że reklamy na stronie zostały odblokowane.
krok 3