212. Spotkania Medyczne: Przed lotem - zastrzyk w brzuch

Redakcja
Arkadiusz Gola
Udostępnij:
Lecisz na urlop samolotem? Zabezpiecz się heparyną. Trzymanie nóg w bezruchu jest niebezpieczne. Gościem 212. Spotkań Medycznych im. Krystyny Bochenek był prof. Aleksander Sieroń, angiolog

W każdym z nas od lewej do prawej komory serca jest około 100 tysięcy kilometrów naczyń krwionośnych, włączając w to mikrokrążenie. Do czego służą?
Układ naczyniowy składa się z systemu naczyń tętniczych, żylnych i limfatycznych, dzięki czemu tworzy zamknięty układ w postaci krążenia dużego (układowe) oraz małego (płucne). Celem układu naczyniowego jest dostarczenie tkankom tlenu z płuc i substancji odżywczych oraz odebranie dwutlenku węgla i produktów przemiany materii oraz dostarczenie ich do nerek i z powrotem do płuc. Układ naczyniowy stanowi zatem układ dróg dla poruszających się po nich substancji transportowanych między różnymi i często odległymi tkankami. Nasza wiedza na temat tego, co przenosi krew systematycznie rośnie. Ostatnie badania mówią, że w czerwonych krwinkach ulokowane są także nowe, dopiero co odkryte endokrynne substancje, sterujące dodatkowo naszym organizmem.

Jakie są najczęstsze choroby naczyń?
Najczęstszą przyczyną schorzeń naczyń układu obwodowego jest miażdżyca. Najczęściej kojarzymy jej skutki z zawałem serca albo udarem mózgu. Tymczasem jednym z jej dramatycznych objawów, często niezauważalnym, jest choroba naczyń obwodowych - PAD (z angielskiego - Peripherial Arterial Disease). Gdy dojdzie do ostrego niedokrwienia kończyny, może się to skończyć nawet jej amputacją.

Dlaczego dopuszczamy do ostrego niedokrwienia kończyny, gdy stopa staje się owrzodzona, a potem czarna, martwa i trzeba ją amputować?
Pytanie zakłada, że ktoś jest temu winien, my pacjenci, albo my lekarze. A tak do końca nie jest. Miażdżyca jest procesem postępującym, jesteśmy jedni bardziej, a inni mniej do niej zaprogramowani. Są tacy, u których ona powoduje tak silne zmiany, że praktycznie są nie do leczenia. Ale w pytaniu jest też sporo racji. W Europie - Danii czy Holandii - wykonuje się średnio 1-2 amputacje rocznie na 100 tysięcy chorych, a w Polsce - 12. Dlaczego u nas tak dużo? Po pierwsze my jako pacjenci mało myślimy o swoim zdrowiu, odkładamy wizyty u lekarzy, mniej o siebie dbamy, a po 48 godzinach niedokrwienia dokonuje się dramat, powstaje tkanka martwicza, która jest pożywką do owrzodzenia.

Czy miażdżyca naczyń obwodowych najczęściej atakuje kończyny dolne?
Choroby naczyń nie wybierają sobie obszarów do ataku. Mogą pojawić się wszędzie. Szczególnie niebezpieczne, grożące nagłą śmiercią, są tętniaki. Tętniak to ograniczone poszerzenie tętnicy, które można porównać do niewielkiego balonika. Powstają, nie dając żadnych objawów. Mogą się utworzyć w każdym odcinku aorty, jej gałęzi lub w innych tętnicach obwodowych i w mózgu. Zawsze stanowią poważne zagrożenie dla życia. To tykające bomby zegarowe. Gdy tętniak pęknie, krew błyskawicznie się wylewa i pacjent umiera.
Jakie są czynniki ryzyka miażdżycy naczyń obwodowych? Czy choroba daje o sobie znać?
Schorzenie, z którym mamy do czynienia, prawie zawsze daje o sobie znać. Często jednak lekceważymy objawy. Najważniejszym jest tzw. chromanie przestankowe. To nic innego jak ból nogi, który najczęściej zmusza chorego do zatrzymania się. Zaczynają nam się podobać wystawy sklepowe, bo niby je oglądamy, przystając z powodu niemożności pójścia dalej. Pierwsze dolegliwości łatwo zlekceważyć. A może to być lekki ból w łydce podczas chodzenia po płaskim terenie. Z czasem jednak ból staje się coraz silniejszy. Gdy przystaniemy, drętwienie i ból ustępują po 5-10 minutach, ale powracają, gdy zaczniemy iść. Gdy coś takiego zauważymy, trzeba iść do lekarza i powiedzieć: moja wydolność obwodowa jest zła. Warto też wiedzieć, że zmiany o charakterze tętniakowatym mogą się objawiać impotencją (u mężczyzn) i bólem pośladków (u obu płci).

Zawsze tętnice dają znać, że coś z nimi zaczyna dziać się niedobrego?
Jeśli chodzi o kończyny dolne, w 80 proc. mamy informację, że coś się złego dzieje. Jeśli chodzi o aortę, o tym, że był tętniak dowiadujemy się na... sekcji zwłok, ponieważ pęknięty tętniak to śmierć. Wiadomo jednak, że tętniaki i inne zmiany miażdżycowe najczęściej powstają u osób palących papierosy.

Większości choroby naczyń kojarzą się głównie z żylakami. Co to takiego?
Żyły to naczynia krwionośne prowadzące krew do serca. Przy każdym skurczu serca bogata w tlen krew wtłaczana jest do tętnic, które rozprowadzają ją po całym ciele. Tkanki "częstują się" i krew wraca żyłami do serca. Tętnicami płynie szybko. Żyłami porusza się wolniej, bo pod górę. Żeby pokonać siłę grawitacji, potrzebuje wsparcia. Pomagają zastawki. Zamykają się, gdy krew płynąca w górę do serca próbuje się cofać ku dołowi. Jeżeli mamy słabe mięśnie i zastawki są uszkodzone, np. na skutek zakrzepowego zapalenia żył, krew zaczyna się cofać. Powstają żylaki. Proszę nie sądzić, że to tylko kosmetyczny defekt. Jeśli krew zatrzyma się na dłuższy czas, może dojść do zakrzepu lub zatoru. Pamiętamy dramat naszej olimpijki, Kamili Skolimowskiej. Gdyby świadomość tej choroby była większa, masażysta wiedziałby, czego objawem może być ból łydki, a tak skrzeplina dostała się do serca i nastąpił zator płucny. Żylna choroba zakrzepowo-zatorowa jest więc poważnym zagrożeniem. Jeśli ktoś miał kiedyś duszność po wyjściu po podróży z samolotu czy autobusu po długim locie czy trasie może być pewien, że winne temu były mikrozatory.

Mówi się, że przewlekła niewydolność żylna to powszechny problem. Dlaczego?
Bo robimy to, co robimy. Siedzimy. Wiekszosć dnia siedzimy. W pracy, w domu przed telewizorem, w samochodach. To 60-80 proc. naszej aktywności. Państwo kojarzycie serce z tym, co jest w klatce piersiowej, ale my angiolodzy, znamy jeszcze takie pojęcie jak serce żylne. To mięsień brzuchaty łydki. On jest głównym czynnikiem sprawczym, że krew z dołu idzie do góry. Długotrwałe unieruchomienie, np. podczas jazdy autem czy lotu samolotem, powoduje wyłączenie pompy - jaką są mięśnie kończyn dolnych stanowiące siłę tłoczącą krew żylną podczas chodzenia czy biegania.
Jak zadbać o siebie w podróży? To ważne, bo urlopy przed nami...
Nie powinno się podróżować dłużej niż dwie godziny bez przerwy bez ruchu. A po wyjściu z samochodu od razu z 10 razy wspiąć się na palcach, przejść się.
Co dwie godziny trzeba naszą pompę żylną uruchomić. Po drugie, należy bardzo dużo pić. Wody lub innych płynów, ale nie alkoholu, bo powoduje większą diurezę. Jak już siedzimy, np. w autobusie, i nie możemy akurat chodzić, poruszajmy dookoła stopą. Takie okrężne ruchy. Wykonując je co 30 minut zmniejszymy prawdopodobieństwo pojawienia się obrzęków. Warto też napinać i rozluźniać mięśnie nóg, zmuszając je do pracy. Wiem, że autobusy zatrzymują się co cztery godziny, ale powinny co dwie. Pasażerowie powinni się tego domagać, proszę powiedzieć, że prof. Sieroń tak każe. Nie my jesteśmy dla firm przewozowych, ale one dla nas. Cztery godziny bez ruchu to zagrożenie dla zdrowia. W wypadku długich podróży doradzałbym dodatkowo leki. To heparyny drobnocząsteczkowe podawane samemu do brzucha. Lekarz przepisze, jak się powie, że się gdzieś daleko leci, np. do USA. Wszyscy powinni się nimi zabezpieczyć - starzy, młodzi, zdrowi i chorzy. Nie zaszkodzi.

Rozmawiały: Maria Zawała, Anna Sojka

Prof. Aleksander Sieroń, kierownik Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych, Angiologii i Medycyny Fizykalnej w Szpitalu Specjalistycznym nr 2 w Bytomiu, angiolog, wojewódzki konsultant ds. chorób naczyń w województwie śląskim


*Mundial 2014: Pełne składy wszystkich zespołów grających na Mundialu 2014
*2500 górników na bruk w Kompanii Węglowej. To tragedia!
*Basen Ruda w Rybniku najpiękniejszy w Polsce? ZOBACZ ZDJĘCIA
*Elementarz: Bezpłatny podręcznik POBIERZ PDF

Wideo

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie