Dom Powstańca w Katowicach powoli odsłania swoje piękno. Cykl Anny Dudzińskiej "Dobrze zaprojektowane"

Anna Dudzińska
Dom Powstańca w Katowicach
Dom Powstańca w Katowicach Arkadiusz Gola
Udostępnij:
Powoli staje się coraz piękniejszy. Nieśmiało odkrywa już linię okien, także tych najzgrabniejszych - okrągłych. Widzimy balkony i czystą fasadę… Zapraszam dzisiaj Państwa do spojrzenia na remontowany w samym centrum Katowic niezwykły budynek. O Domu Powstańca Śląskiego opowiem razem z dr. Ryszardem Nakoniecznym, architektem, nauczycielem akademickim na Wydziale Architektury Politechniki Śląskiej, publicystą - pisze Anna Dudzińska i proponuje nowy odcinek swojego cyklu "Dobrze zaprojektowane". Zobaczcie wideo.

- Historia tego miejsca jest rzeczywiście bardzo ciekawa – zaczyna opowieść dr Nakonieczny. – Powstanie budynku jest związane z wytyczaniem pierwszego układu urbanistycznego dla przyszłego dużego miasta Katowice. Układem, który wymyślił Heinrich Moritz Nottebohm.

W pruskich jeszcze Katowicach powstaje zatem najpierw przepiękny Wilhelmsplatz - dzisiejszy Plac Wolności - wzorowany na najlepszych europejskich skwerach. Nic dziwnego, że tuż obok, już w czasach polskich Katowic, swoją trzecią siedzibę chce postawić Związek Powstańców Śląskich. Jest rok 1936...

- Wtedy podjęto decyzję o wzniesieniu nowej siedziby Związku. Rozpisano konkurs. Wygrał go Zbigniew Rzepecki – mówi dr Nakonieczny.

Funkcjonalistyczny gmach od początku górował nad okolicą. Ma siedem kondygnacji , swobodne nieco abstrakcyjne uformowaną bryłę i bardzo ciekawy tzw. program użytkowy.

Stalowy dom w Zabrzu

Stalowe domy w Zabrzu to architektoniczny unikat na Śląsku i...

Ryszard Nakonieczny: - Wewnątrz tego obiektu zlokalizowano kino, które miało być miejscem najróżniejszych imprez. Nie tylko seansów filmowych, ale również spektakli teatralnych, jubileuszy, uroczystości. Zaprojektowano tam też obiekty handlowe pod wynajem - myślę tutaj o wąskim, parterowym skrzydle. W ten sposób chciano zrekompensować wysokie koszty budowy. Znacznie przekroczyły one zakładany budżet w wysokości 750 tysięcy złotych. Sięgnęły aż miliona.

Pewnie wielu mieszkańców Katowic pamięta zarówno znajdujące się tam kino, jak i restaurację „Piwnica śląska” z freskami Szombierek. Oraz wspaniałą ścianę z luksferów, ostatnio schowaną pod szpetnymi reklamami. Miejmy nadzieję, że wkrótce odzyska ona swój dawny blask.

- Ta wielka ściana szklana jest bardzo ciekawa – zwraca uwagę dr Nakonieczny. – Nowy projekt pokazuje, że ona przetrwa i to wspaniale. Biegnie przez dwie kondygnacje i jest wysunięta w kierunku osi ulicy Matejki. Piękny przykład ściany kurtynowej z luksferów. Mało mieliśmy przed wojną takich rozwiązań. Przypomina elewacje słynnego paryskiego Maison de Verre.

Nie przeocz

Żelbetonowy wieżowiec przy Matejki wpisywał się w międzywojenną, polsko-niemiecką, rywalizację: kto zaproponuje na Śląsku lepszą architekturę. I jedna, i druga strona zadbała o nowocześnie projektowane ikony architektury. Dom Powstańca Śląskiego był jednym z trzech wzniesionych wtedy w Katowicach wieżowców.

- Obiekt jest znaczący dla historii Katowic, ponieważ prezentował ówczesną dynamikę i siłę gospodarczą autonomicznego województwa śląskiego – zauważa Ryszard Nakonieczny. – Trzeba też pamiętać, że Zbigniew Rzepecki to był nie byle kto. Należał do czołówki architektów progresywnych. Szkoda, że jego dzieło niedługo służyło Polsce. Bardzo szybko przyszła okupacja i Dom Powstańca został zamieniony na siedzibę NSDAP.

Dom Powstańca Śląskiego do użytku oddawano etapami. Obiekt był ostatecznie gotowy 2 maja 1939 roku. Zaledwie kilka miesięcy przed wkroczeniem wojsk niemieckich.

Słuchajcie audycji - wejdźcie w wideo powyżej, nad tekstem

Zobacz koniecznie

***


Zbigniew Rzepecki
Polski architekt, uczestniczył w dwóch powstaniach śląskich. W roku 1924 ukończył architekturę na Politechnice Lwowskiej. Od 1925 mieszkał w Katowicach, gdzie był wykładowcą w Akademii Sztuk Pięknych. Zmarł tragicznie w 1973 toku w górach w niewyjaśnionych okolicznościach. Mąż architektki Wandy Rzepeckiej (1903-1979) i brat architekta Jerzego Rzepeckiego (1902-1978). Autor m.in.: Domu Powstańca Śląskiego w Katowicach, Pałacu Kultury Zagłębia w Dąbrowie Górniczej i kościoła Podwyższenia Krzyża Świętego w Warszawie.

Heinrich Moritz Nottebohm
Pierwszy architekt miejski Katowic. Plan Nottebohma, wykonany w 1865 roku, zakładał uzupełnienie istniejącego od pokoleń systemu dróg, które przebiegały przez ówczesną wieś Katowice, łącząc ją z Mysłowicami, Królewską Hutą i Mikołowem. Na głównym skrzyżowaniu tych dróg Nottebohm ulokował miejski Rynek.

Musisz to wiedzieć

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na Twitterze!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na Twiterze!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Mamusie, matule, mateczki...

Wideo

Komentarze

Komentowanie zostało tymczasowo wyłączone.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Przejdź na stronę główną Dziennik Zachodni
Dodaj ogłoszenie