Listy do redakcji: Autonomia symboliczną Brynicą, rozdzierającą serca Ślązaków

Jakub Kalus
Autonomia: Słowem-kluczem w debacie na temat współczesnego regionalizmu jest słowo autonomia. Polaryzuje dziś na dwóch różnych biegunach polskie sympatie patriotyczne naprzeciw śląskiej tożsamości regionalnej. Autonomia stała się dziś osią sporu, symboliczną Brynicą, rozdzierającą serca Ślązaków.

Stanowisko narodowców do narzędzi administracyjnych bywało w historii niejednolite, nierzadko zależne od sytuacji politycznej. W dobie wersalskich negocjacji autonomia była kluczem do decentralizacji regionu, a ustanawiający ją Statut Organiczny współtworzyli działacze narodowi.
Często pojawia się pytanie - czy zatem wprowadzenie autonomii było jedynie wyrazem politycznej kalkulacji, obliczonej na sukces w plebiscycie o przynależność państwową Górnego Śląska?

CZYTAJ WYWIAD Z KAZIMIERZEM KUTZEM NA TEMAT AUTONOMII SLĄSKA

ZOBACZCIE ZDJĘCIA i VIDEO Z V MARSZU AUTONOMII

Otóż nie. Idee przyświecające twórcom Statutu Organicznego znakomicie wyraził, bliski endecji, prof. Feliks Koneczny: "W Polsce zachodzą niesłychane różnice materialne i duchowe między prowincjami, ale administracja »musi być jednakowa« w imię mądre-go prawodawstwa. (...) Jednakowa wszędzie administracja, będąc wszędzie sztucznie aprioryczna, nigdzie nie będąc stosowną, musi być wszędzie złą". W opinii współczesnych, nadanie autonomii wiązało się także z "zaufaniem rządu polskiego do dojrzałości politycznej śląskiego ludu" oraz było "nagrodą przyznaną Ślązakom za wierność i poświęcenie dla polskości".

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera
Śląski Skarb i Sejm

Niestety, po plebiscycie Górny Śląsk został podzielony. J. F. Lewandowski zauważa: "Sytuacja przemysłu górnośląskiego po sztucznym przecięciu granicą, była nader skomplikowana. Polska prowadziła w gospodarce ochronną politykę celną, co jednak rykoszetem uderzało w kopalnie i huty śląskie. (...) Ze wzrostem bezrobocia przychodziło i rozczarowanie Polską".

W tym kontekście dostrzegamy szczególny wyraz śląskiej samorządności, które nadały jej rozwiązania ekonomiczne. Według Stanisława Janickiego, w latach 1922-1928 władze wojewódzkie mogły wydatkować 128 mln zł. Bez rozwiązań autonomicznych budżet regionu byłby wówczas pięciokrotnie mniejszy.

CZYTAJ WYWIAD Z KAZIMIERZEM KUTZEM NA TEMAT AUTONOMII SLĄSKA

ZOBACZCIE ZDJĘCIA i VIDEO Z V MARSZU AUTONOMII

Już po przewrocie majowym reforma finansowa Władysława Grabskiego miała skutkować stabilizacją gospodarki. Tymczasem autonomia nabrała nowego znaczenia - stała się tarczą ochronną przed autorytarną polityką obozu sanacyjnego. Nie może więc dziwić stanowisko opozycji w tym konflikcie. Prof. Długajczyk ocenia: "Do wyborów do Sejmu Śląskiego w maju 1930 roku endecja (...) stwierdziła, że z chadecją łączy ją wspólnota religijna i dążenie do zachowania autonomii śląskiej".

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera
Ułomna konstrukcja

Liderzy ruchu autonomicznego bez problemu rozpoznają istotę przedwojennej autonomii regionu. W jakim jednak stopniu ich konstrukcja ma ją przypominać? Kierunek rozwoju Unii Europejskiej zmierza w przeciwną stronę. Jak można pogodzić zasadę bezpośredniego obowiązywania prawodawstwa unijnego z prawem do rozciągnięcia zakresu obowiązywania ustaw krajowych?

Filar prawodawczy autonomii, uprawniający jedynie do narzucania Ślązakom nowych przepisów - byłby karykaturą tego z międzywojnia. Niewątpliwie służyłby rozbudowaniu nie tylko ustawodawstwa, ale i biurokracji.

CZYTAJ WYWIAD Z KAZIMIERZEM KUTZEM NA TEMAT AUTONOMII SLĄSKA

ZOBACZCIE ZDJĘCIA i VIDEO Z V MARSZU AUTONOMII

Autonomia zatrzymywała pieniądze w regionie, dziś horrendalne sumy przepływają z Warszawy do Brukseli, gdzie są rozdysponowywane przez technokratyczne mechanizmy sprzyjające korupcji. Nie może więc dziwić, że środowiska narodowe z dystansem odnoszą się do bezkrytycznie nastawionego do UE - ruchu Jerzego Gorzelika.

Czemu mają służyć nieścisłości w propagandzie RAŚ-u? Czemu w prareferendum w Imielinie decydowano o "przywróceniu autonomii"? Sojusz z UE rokuje nadzieje na przyzwoite korzyści. Pozyskiwanie unijnych funduszy może zależeć pośrednio od stanowiska w samorządzie regionalnym.

Autonomia to piękna karta historii Górnego Śląska. Oby nie stała się jedynie kartą w rękach politycznych graczy.

Jakub Kalus (autor jest członkiem Zarządu Głównego Młodzieży Wszechpolskiej)

Nasz adres: "Dziennik Zachodni"
Media Centrum, ul. Baczyńskiego 25a, 41-203 Sosnowiec
opinie@dz.com.pl

*Codziennie rano najświeższe informacje z woj. śląskiego prosto na Twoją skrzynkę e-mail. Zapisz się do newslettera

Wideo

Komentarze 14

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

H
Hu-Bercik

"dziś horrendalne sumy przepływają z Warszawy do Brukseli, gdzie są rozdysponowywane przez technokratyczne mechanizmy sprzyjające korupcji." - a w odwrotnym kierunku znacznie wiecej, PL jest "biorca" nr 1 w calej Unii !!!!!!!!!!!!!!

e
endek

Jedna, jednolita i zamożna Polska ! Nie można się cofnąć 100 lat "w zadek"... :-). Teraz jest inny czas i inna sytuacja... Jak ktoś nie chce lub nie potrafi znaleźć sobie pracy, miejsca w życiu, albo od czasu zakończenia wojny nic nie zrobił dla siebie na swoim podwórku przy chałupie i czeka aż autonomia mu to zrobi, to jest tylko godny pożałowania...

o
opa

Autonomia łączy serca Górnoślązaków, natomiast niepokoi niektórych niedouczonych Polaków.

S
Stały 59

Każda okazja jest dobra aby sobie poużywać na nas Ślązakach, a przynależność organizacyjna autora wystar-
czy za wszystko.

k
kamiljahn

Facet, je żeś usz nudny, z tym wciepywaniym durch jednego posta pod wszyjski artykuły :/
Na dodatek som to pomówiynia w wiynkszości. A do wadzynia sie ludzi to przikłodosz sie włanie twojom działalnościom, bo durch moncisz :/ żal.pl

k
kamiljahn

Facet, je żeś usz nudny, z tym wciepywaniym durch jednego posta pod wszyjski artykuły :/
Na dodatek som to pomówiynia w wiynkszości. A do wadzynia sie ludzi to przikłodosz sie włanie twojom działalnościom, bo durch moncisz :/ żal.pl

k
kamiljahn

Facet, je żeś usz nudny, z tym wciepywaniym durch jednego posta pod wszyjski artykuły :/
Na dodatek som to pomówiynia w wiynkszości. A do wadzynia sie ludzi to przikłodosz sie włanie twojom działalnościom, bo durch moncisz :/ żal.pl

G
GOSC

SZKODA CZASU NA CZYTANIE TU WASZYCH WYPOCINEK KLIKNE I ZABACZE JESZCZE RAZ TELEDYSK I PIEKNA DUPCIE SLAZACZKI PA

... bravo

...

G
Geniek

My nie chcymy nikogo wyrugowac -najwyzej ciebie wyruchac.

p
piotr

Gdzie Gorzelik nazywał Polaków małpami? Nie znasz nawet historii własnego kraju. I cytat z Lloyd George'a nic ci nie mówi.

k
kamiljahn

Pozytywnie jestem zaskoczony takim tekstem ze strony narodowców. W kilku rzeczach się nie zgadzam, ale jest wreszczie kulturalna dyskusja, bez zbędnych emocji! Oby PiS brał z tego przykład!

y
yorg

przodu!! ani kroka w zadek.

D
Darkanzali

1 akapit 3 strony pokazuje, że autor nie ma pojęcia o funkcjonowaniu zachodniej Europy.

Dodaj ogłoszenie