MKTG SR - pasek na kartach artykułów

Rynek w Gliwicach - kiedyś był tu parking! Kim jest Jerzy z widłami? Skąd pochodzi pasta do zębów? Zapraszamy na historyczny spacer

Paweł Kurczonek
Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - ok. 1970 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE
Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - ok. 1970 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE fotopolska.eu
Gliwicki Rynek jest bez wątpienia jednym z najładniejszych i najbardziej charakterystycznych punktów miasta. Historia centralnego placu miasta liczy kilkaset lat - miejsce wyznaczono w połowie XIII wieku. Na przestrzeni wieków Rynek przechodził liczne przebudowy i renowacje. Spacerujemy po Rynku w Gliwicach i odkrywamy jego tajemnice. Czy to tu narodził się pomysł na najsłynniejszy kosmetyk w historii? I nie, nie mówimy o paście do zębów.

Spis treści

Rynek w Gliwicach istnieje od XIII wieku

Gliwicki Rynek jest niemal kwadratowy i ma wymiary 73×74 m. Z jego narożników wychodzą po dwie ulice, nadając gliwickiej starówce bardzo charakterystyczny kształt. I choć średniowieczna zabudowa placu i jego otoczenia już dziś nie istnieje, zachował się dawny, koncentryczny układ ulic. Widać go najlepiej na mapie lub z lotu ptaka.

Rynek, od pierwszych dni istnienia, stanowił główne miejsce życia politycznego, gospodarczego i społecznego miasta. W jego najbliższym otoczeniu mieszkali ludzie zajmujący się handlem, również tutaj odbywały się różnego rodzaju uroczystości.

Kim jest Jerzy z widłami i gdzie powstał najsłynniejszy kosmetyk świata?

Pod tajemniczą, niemiecką nazwą Gabeljürge kryje się jeden z zabytków gliwickiego Rynku – Fontanna z Neptunem. Powstała w 1794 r., a stworzył ją Johannes Nitsche, opawski rzeźbiarz barokowy. Wykonana została z piaskowca, a ustawiono ją na cokole wewnątrz kwadratowego basenu. Fontanna przedstawia Neptuna siedzącego na delfinie. Mityczny bóg trzyma w prawej dłoni trójząb i właśnie ten atrybut sprawił, że mieszkańcy zaczęli nazywać popularną gliwicką atrakcję Jerzym z widłami.

Fontanna stojąca w zachodniej części Rynku jest wpisana do rejestru zabytków ruchomych województwa śląskiego.

Ciąg dalszy artykułu pod zdjęciem

Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - ok. 1960 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘ
Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - ok. 1960 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE fotopolska.eu

Odpowiedź na pytanie skąd pochodzi pasta do zębów, nie brzmi niestety „z Gliwic”, ale to nie znaczy, że jej historia nie jest związana z miastem. Kamienica pod nr 25 na Rynku należała do rodziny Troplowitzów, gliwickich Żydów. Właśnie w Gliwicach urodził się Oscar Troplowitz, który w 1905 r. wymyślił pastę do zębów, a kilka lat później, bodaj najsłynniejszy kosmetyk w historii, krem Nivea. Być może to właśnie w Gliwicach narodziły się pomysły wynalazków, z których wszyscy korzystamy do dziś.

Obecnie wjazd samochodem na plac jest dozwolony wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach, np. na czas ślubów udzielanych w Ratuszu. Ale jeszcze niedawno, na Rynku znajdował się… parking. W naszej galerii można znaleźć zdjęcia samochodów zaparkowanych na placu, a nawet stojącego autobusu. Dziś trudno to sobie wyobrazić.

Rynek w Gliwicach był wielokrotnie przebudowywany

Większość zabudowy pochodzi z XIX i XX wieku, jednak głębokie piętno na gliwickiej starówce odcisnęła II wojna światowa. Obecny wygląd kamienic, nawiązujący luźno do stylu renesansowego czy klasycystycznego, jest efektem powojennej odbudowy, którą kierował architekt Franciszek Maurer. To właśnie jemu centralny plac w Gliwicach zawdzięcza swój aktualny charakter oraz zachowane widoczne dziś podcienia kamienic okalających Rynek.

Wielokrotnej przebudowie poddawany był kolejny zabytek na Rynku – budynek Ratusza. Pierwsza zabudowa powstała wraz z wyznaczeniem placu – w XIII wieku. Dwa stulecia później wybudowano na jej miejscu prostokątną, dwupiętrową budowlę, którą możemy podziwiać do dziś. Przypuszczalnie, w momencie powstania, gliwicki ratusz nie miał wieży, dobudowano ją dopiero w XVI wieku, a na przestrzeni dziejów podwyższano ją i wielokrotnie modyfikowano.

Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - 2009 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE
Tak zmieniał się przez lata Rynek w Gliwicach - 2009 r. Zobacz kolejne zdjęcia. Przesuwaj zdjęcia w prawo - naciśnij strzałkę lub przycisk NASTĘPNE Paweł Kurczonek / Polska Press

Najnowsza historia gliwickiego Rynku

Na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat, plac przeszedł dwie poważne metamorfozy. Pierwszą w 2010 r. Wymieniono wówczas nawierzchnię rynku, a podczas prowadzonych jednocześnie prac archeologicznych znaleziono tu studnię, do której mieszkańcy Gliwic mogą dziś zaglądać.

Ostatnia przemiana Rynku w Gliwicach została zapowiedziana w grudniu 2021 r. Jej celem było „odbetonownie” placu i zazielenienie go. Remont przeprowadzony w pierwszej połowie 2022 r. obejmował między innymi posadzenie drzew i krzewów, a także montaż nowych ławek.

Zobacz także

emisja bez ograniczeń wiekowych
Wideo

Jerzy Stuhr nie żyje. Aktor zmarł w wieku 77 lat

Dołącz do nas na Facebooku!

Publikujemy najciekawsze artykuły, wydarzenia i konkursy. Jesteśmy tam gdzie nasi czytelnicy!

Polub nas na Facebooku!

Dołącz do nas na X!

Codziennie informujemy o ciekawostkach i aktualnych wydarzeniach.

Obserwuj nas na X!

Kontakt z redakcją

Byłeś świadkiem ważnego zdarzenia? Widziałeś coś interesującego? Zrobiłeś ciekawe zdjęcie lub wideo?

Napisz do nas!

Polecane oferty

Materiały promocyjne partnera
Wróć na dziennikzachodni.pl Dziennik Zachodni