Bytom. Czy industrialna perła Śląska, Elektrociepłownia Szombierki, doczeka się ratunku? W Czeladzi się udało

Katarzyna Kapusta-Gruchlik
Katarzyna Kapusta-Gruchlik

Wideo

Udostępnij:
Czy industrialna perła Śląska ma szanse na ratunek? To, na co czeka Elektrociepłownia Szombierki w Bytomiu, w Czeladzi udało się już jakiś czas temu. Teraz trwa remont największego budynku po Kopalni Saturn, czyli dawnej cechowni w której powstanie Postindustrialne Centrum Dziedzictwa Górnictwa Węglowego, które będzie przypominać o ogromnych tradycjach górniczych w samej Czeladzi, jak i w całym Zagłębiu.

Niszczejąca przez wiele lat Elektrociepłownia Szombierki, w końcu ma szanse ponownie służyć mieszkańcom i całemu regionowi. Zostanie wystawiona na licytację. Kiedy i za ile? Tego na razie nie wiadomo. Jedno jest pewne. To szansa dla miasta, które będzie mogło kupić niszczejący zabytek, od prywatnego właściciela - spółki Rezonator SA z siedzibą w Gliwicach, która zarządza obiektem od 2016 roku.

Elektrociepłownia Szombierki, to jeden z największych i najstarszych zakładów przemysłowych nie tylko w Bytomiu, ale na Górnym Śląsku. Historia tego miejsca sięga początku końca I Wojny Światowej. Początkowo miała to być fabryka prochu. Jednak ostatecznie główna spadkobierczyni majątku po Karolu Goduli, Joanna Gryzik zdecydowała o tym, że monumentalny budynek zostanie zaadaptowany na potrzeby elektrowni.

- Była to jedna z najnowocześniejszych elektrowni. Powstała w bardzo ciekawych czasach. Oddając ją do użytku w 1920 roku na Śląsku trwały powstania śląskie. Wciąż nie było wiadomo czy Bytom będzie przynależał do odrodzonej Rzeczypospolitej czy też pozostanie w granicach Niemiec. Okazało się, że później w 1922 roku, miasto to pozostało jednak w Niemczech i elektrownia zasilała tutaj największe zakłady przemysłowe jak Kopalnia Bobrek, Huta Bobrek, Kopalnia Szombierki i inne mniejsze zakłady przemysłowe na terenie Bytomia – mówi Tomasz Sanecki, historyk.

Charakterystyczną cechą tego budynku jest piękna wieża zegarowa, w której w 1925 roku został zamontowany zegar firmy czterostronny zegar marki Siemens und Halske. Jedna wskazówka ważyła 100 kilogramów, a tarcza ma ponad 5 metrów szerokości. Jak podkreśla historyk, porozumienie między miastem a marszałkiem województwa, to ważny moment.

- To pokazuje, że dwa ośrodki władzy potrafią się porozumieć i wspólnie działać na rzecz ochrony jednego z najpiękniejszych zabytków, nie tylko w Polsce ale w Europie – mówi Sanecki i dodaje. - Wszyscy liczymy, że uda się ten obiekt zachować i będzie przywrócony dla społeczności. To na co liczą historycy i mieszkańcy w Bytomiu, udało się zrobić w Czeladzi. Gdy w 2004 roku zawiązało się Stowarzyszenie Inicjatyw Kulturalnych, nikt nie wiedział, że w dawnym budynku elektrowni Kopalni Saturn powstanie galeria sztuki.

- Działalność rozpoczęliśmy w 2005 roku i w tym samym roku władze miasta doszły do wniosku, że należało by zacząć dbać o obiekty pokopalniane, które zostały przejęte od SRK trzy lata wcześniej – mówi Jan Powałka, kierownik Galerii Elektrownia w Czeladzi, wcześniej prezes nieistniejącego już Stowarzyszenia Inicjatyw Kulturalnych.

Obecna Galeria Elektrownia była najlepiej zachowanym obiektem, a także wyposażonym w oryginalne maszyny z 1903 roku.

- Fakt, że w tym roku mamy 15-lecie galerii, a ilość osób które odwiedziły to miejsce dochodzi do 80 tysięcy osób. Robiliśmy skrupulatną statystykę. Obiekt jest zachowany i przyciąga ludzi praktycznie z całej Europy. Zarówno tych, którzy lubią technikę, jak i tych, którzy lubią sztukę. Artyści są zainteresowani wystawianiem prac w naszej galerii, mamy plany na dwa lata. Czyli tyle się czeka na wystawienie w naszej galerii – tłumaczy Powałka.

Nie przeocz

Obiekty muzealne, maszyny, sam budynek, który został zaprojektowany przez wybitnego architekta Józefa Piusa Dziekońskiego. Jego dziełem było wiele, zwłaszcza sakralnych obiektów w całej Polsce. Galeria Elektrownia była przyczynkiem, by powalczyć o rewitalizację kolejnych budynków. I tak tuż obok w 2019 roku prawdziwą metamorfozę przeszedł pokopalniany budynek warsztatów elektrycznych, w którym znalazło się pierwsze w mieście Centrum Aktywności Lokalnej i Usług Społecznościowych. Pojawiły się tu m.in. warsztaty twórczości artystyczności, edukacyjnej i aktywności fizycznej, pomieszczenia biurowe wraz z zapleczem.

Obiekty są ze sobą połączone szklanym łącznikiem, stanowiącym dodatkową powierzchnię pod realizację nowych funkcji obiektu oraz pełniącym funkcję komunikacyjną. Największym przedsięwzięciem jest jednak trwająca rewitalizacja budynku cechowni, który w przyszłym roku ma zostać oddany do użytku. Powstanie tu nowoczesna mediateka oraz Postindustrialne Centrum Dziedzictwa Górnictwa Węglowego, które będzie przypominać o ogromnych tradycjach górniczych w samej Czeladzi, jak i w całym Zagłębiu. Inwestycja będzie kosztowała około 31 mln zł, z czego prawie 20 milionów złotych to unijna dotacja.

Musisz to wiedzieć

Komentarze

Komentowanie artykułów jest możliwe wyłącznie dla zalogowanych Użytkowników. Cenimy wolność słowa i nieskrępowane dyskusje, ale serdecznie prosimy o przestrzeganie kultury osobistej, dobrych obyczajów i reguł prawa. Wszelkie wpisy, które nie są zgodne ze standardami, proszę zgłaszać do moderacji. Zaloguj się lub załóż konto

Nie hejtuj, pisz kulturalne i zgodne z prawem komentarze! Jeśli widzisz niestosowny wpis - kliknij „zgłoś nadużycie”.

Podaj powód zgłoszenia

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.
Dodaj ogłoszenie